دامنه نوسان؛ ترمز اضطراری یا عامل فرسایشی شدن بازار؟

به گزارش صنعت نیوز، یک کارشناس بازار سرمایه گفت: محدودیت مداوم دامنه نوسان لزوما راهکار مناسبی برای کنترل هیجان بازار نیست و می‌تواند با قفل کردن نقدینگی در صف‌های خرید و فروش، روند اصلاح بازار را فرسایشی کند؛ با این حال با توجه به عمق پایین بازار سرمایه ایران، دامنه نوسان در شرایط خاص می‌تواند نقش یک ضربه‌گیر اضطراری را ایفا کند.

زهرا عرب درباره سازوکار دامنه نوسان در بورس ایران و تجربه بازارهای مالی دنیا اظهار کرد: این موضوع را زیاد شنیده‌ایم که بورس ایران سازوکار عجیب‌وغریب و کاملا متفاوتی دارد اما واقعیت این است که ساختار کلی بازارهای مالی در دنیا شباهت زیادی به یکدیگر دارد.

وی افزود: با این حال، وقتی به تجربه‌های جهانی نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که دستکاری مداوم دامنه نوسان معمولا راه‌حل مناسبی برای کنترل هیجان بازار نیست و این پرسش مطرح می‌شود که آیا همین موضوع در مورد وضعیت خاص بورس ایران نیز صدق می‌کند؟

عرب با بیان اینکه ماجرا در این زمینه مانند یک شمشیر دولبه است، گفت: از یک سو منتقدان محدودیت دامنه نوسان استدلال قابل تأملی دارند. آنها معتقدند ریزش‌های بازار ریشه در تصمیمات کلان اقتصادی، سیاست‌های پولی، ریسک‌های سیستماتیک و اخبار جنگی دارد.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: وقتی دامنه نوسان محدود می‌شود، جلوی ریزش گرفته نمی‌شود، بلکه فقط روند اصلاح بازار فرسایشی و طولانی‌تر می‌شود. در این شرایط پول در صف‌های فروش قفل می‌شود، نقدشوندگی بازار کاهش می‌یابد و سهامدار خرد خسته و ناامید می‌شود.

وی افزود: علاوه بر این، برای کسانی که به اطلاعات و اخبار زودتر از دیگران دسترسی دارند، این محدودیت می‌تواند مانند یک فرصت باشد تا راحت‌تر و با اطمینان بیشتری از بازار خارج شوند یا وارد آن شوند.

عرب با اشاره به تجربه بورس‌های بزرگ دنیا گفت: در بورس‌های بزرگ دنیا نیز محدودیت‌ها معمولا فقط برای یکی دو روز و آن هم در شرایط بحران‌های بسیار حاد و شوک‌های امنیتی اعمال می‌شوند، نه اینکه به یک رویه دائمی تبدیل شوند.

وی در ادامه با اشاره به روی دیگر این موضوع اظهار کرد: بازار سرمایه ایران هنوز از عمق بازارهای جهانی برخوردار نیست. ورود و خروج پول هوشمند محدود است، حقوقی‌ها همیشه بازارگردانی مناسبی انجام نمی‌دهند و جو هیجانی و رفتارهای گله‌ای می‌تواند به ‌سرعت قیمت‌ها را بالا و پایین کند.

این کارشناس بازار سرمایه افزود: در چنین بازار کم‌عمقی، اگر دامنه نوسان محدود به عنوان یک ترمز اضطراری وجود نداشته باشد، با هر خبر منفی یا شوک جنگی ممکن است دارایی مردم در چند ساعت به‌شدت کاهش پیدا کند و تر و خشک با هم بسوزند.

عرب گفت: بنابراین، وجود یک کف و سقف نوسان، هرچند با نقص‌های ساختاری زیادی همراه است، اما تا زمانی که بازار ایران به عمق کافی نرسیده و بازارهای مشتقه و ابزارهای پوشش ریسک در آن توسعه پیدا نکرده‌اند، می‌تواند مانند یک ضربه‌گیر اضطراری عمل کند و از سقوط‌های شدید جلوگیری کند.

وی تأکید کرد: دامنه نوسان شاید در کوتاه‌مدت برای بورس کم‌عمق ایران مانند یک مُسکن ضروری باشد تا از هیجانات مخرب جلوگیری کند، اما درمان اصلی نیست.

این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: درمان واقعی، ایجاد ثبات در تصمیمات کلان، بازگرداندن اعتماد به سهامداران و عمیق‌تر کردن بازار از طریق توسعه ابزارهای مالی جدید است.

عرب با بیان اینکه بازار بورس پتانسیل رشد بالایی دارد، گفت: فنر قیمت دلاری بسیاری از سهم‌ها همچنان فشرده است و تنها کافی است سایه نااطمینانی‌ها کنار برود تا بازار بتواند جایگاه واقعی خود را به دست آورد.

وی در پایان اظهار کرد: از منظر ارزش دلاری و عوامل بنیادی، بازار سهام در حال حاضر یکی از در دسترس‌ترین، جذاب‌ترین و ارزان‌ترین بازارها برای سرمایه‌گذاری است.