پیوند سلول‌های بنیادی ذخیره‌شده خون بند ناف رویان برای درمان کودک ۴ ساله در شیراز

غلامرضا فتح‌پور، فوق‌تخصص خون و سرطان کودکان و فلوشیپ پیوند سلول‌های بنیادی کودکان در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به انجام این پیوند اظهار کرد: این بیمار به نوروبلاستوما با مرحله بالا، یعنی استیج چهار، مبتلاست و به پیوند مغز استخوان از نوع اتولوگ نیاز داشت که این پیوند در هفته گذشته انجام شد.

وی افزود: سلول‌های بنیادی این بیمار در مرکز رویان در تهران جمع‌آوری و پس از فریز شدن، از طریق جهاد دانشگاهی و با هواپیما به بیمارستان آنکولوژی امیر منتقل شد و در ادامه برای بیمار مورد استفاده قرار گرفت.

پیوند سلول‌های بنیادی ذخیره‌شده خون بند ناف رویان برای درمان کودک ۴ ساله در شیراز

سه منبع اصلی سلول‌های بنیادی خون‌ساز

شایان گیوه‌چی، کارشناس پیوند مجموعه فناوری بنیاخته‌های رویان جهاددانشگاهی نیز در گفت‌وگو با ایسنا با بیان اینکه بیماری‌های خونی از بیماری‌های شایع در سراسر جهان هستند، گفت: یکی از روش‌های مؤثر و کاربردی در درمان این بیماری‌ها، پیوند سلول‌های بنیادی یا پیوند مغز استخوان است.

وی ادامه داد: در پیوند مغز استخوان از سلول‌های بنیادی خون‌ساز استفاده می‌شود و به‌طور کلی سه منبع اصلی برای تأمین این سلول‌ها وجود دارد که نخستین آن مغز استخوان است. مغز استخوان سرشار از سلول‌های بنیادی خون‌ساز است و این سلول‌ها پس از تولید و طی مراحل بلوغ، در شکل‌گیری گروه‌های مختلف سلول‌های خونی از جمله گلبول‌های سفید و قرمز نقش دارند.

گیوه‌چی در ادامه با اشاره به دومین منبع سلول‌های بنیادی خون‌ساز افزود: خون محیطی یکی دیگر از منابع این سلول‌هاست که برای استفاده از آن، داروها و آمپول‌هایی به بیمار یا فرد اهداکننده داده می‌شود تا سلول‌های بنیادی خون‌ساز تحریک شده و وارد جریان خون شوند و سپس با استفاده از دستگاه آفرزیس، فرآیند جمع‌آوری سلول‌ها انجام می‌شود.

وی سومین منبع را خون بند ناف عنوان کرد و گفت: خون بند ناف به دلیل غنی بودن از سلول‌های بنیادی خون‌ساز، یکی از منابع این سلول‌ها محسوب می‌شود و جمع‌آوری آن روشی غیرتهاجمی و بدون درد است و آسیبی به بدن وارد نمی‌کند.

کاربرد سلول‌های بنیادی در درمان بیماری‌های مختلف

کارشناس پیوند مجموعه فناوری بنیاخته‌های رویان جهاددانشگاهی با توصیه به خانواده‌ها برای ذخیره‌سازی خون بند ناف فرزندشان اظهار کرد: خانواده‌ها می‌توانند از خون بند ناف فرزند خود برای فریز و نگهداری استفاده کنند تا در صورت ابتلای احتمالی فرزند به برخی بیماری‌های خونی در آینده، امکان استفاده از این سلول‌های بنیادی وجود داشته باشد.

وی با بیان اینکه کاربرد پیوند سلول‌های بنیادی تنها به بیماری‌های خونی محدود نمی‌شود، افزود: پیوند مغز استخوان در بیماری‌هایی از جمله انواع سرطان‌ها، کم‌خونی‌ها، تالاسمی و نقص‌های ایمنی کاربرد دارد و در بیماری‌های دیگری مانند نوروبلاستوما، لنفوم‌ها و برخی سرطان‌های دیگر که نیازمند شیمی‌درمانی هستند نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

گیوه‌چی ادامه داد: این روش در برخی تومورهای جامد مقاوم به درمان، تومورهای سلول‌های زایا و سرطان مغز نیز کاربرد دارد؛ چراکه در جریان شیمی‌درمانی، سلول‌های دفاعی بدن از بین می‌روند و سیستم ایمنی تضعیف می‌شود و با استفاده از پیوند سلول‌های بنیادی، سلول‌های دفاعی بدن جایگزین می‌شوند.

ذخیره بیش از ۲۵۰ هزار نمونه خون بند ناف در رویان

وی با اشاره به سابقه فعالیت مجموعه فناوری بنیاخته‌های رویان گفت: این مجموعه با بیش از ۲۱ سال سابقه، به‌عنوان بزرگ‌ترین مرکز ذخیره‌کننده خون بند ناف در خاورمیانه شناخته می‌شود و تاکنون بیش از ۲۵۰ هزار نمونه خون بند ناف را فریز کرده است.

کارشناس پیوند مجموعه فناوری بنیاخته‌های رویان جهاددانشگاهی اضافه کرد: این مجموعه ۴۶ دفتر نمایندگی در سراسر کشور دارد و علاوه بر فریز و نگهداری نمونه‌های خون بند ناف، خون محیطی و مغز استخوان، در آینده نزدیک بافت بند ناف را نیز فریز خواهد کرد.

وی درباره کاربرد بافت بند ناف توضیح داد: بافت بند ناف دارای سلول‌های مزانشیمی است که در درمان بیماری‌های عضلانی و عصبی کاربرد دارند و مجموعه فناوری بنیاخته‌های رویان همچنین در آینده نزدیک ذخیره‌سازی پالپ دندان را نیز در دستور کار خواهد داشت.

فرآوری ضمائم زایمانی برای تولید محصولات ترمیمی

گیوه‌چی با اشاره به دیگر فعالیت‌های مجموعه فناوری بنیاخته‌های رویان اظهار کرد: این مجموعه در زمینه فرآوری ضمائم زایمانی نیز فعالیت دارد و از جمله محصولات آن، پانسمان مشتق از پرده آمنیوتیک است که به دلیل وجود فاکتورهای رشد و سایتوکاین‌ها، در تولید محصولات مرتبط با ترمیم زخم و بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده کاربرد دارد.

وی افزود: این محصولات در حوزه ترمیم زخم‌هایی مانند زخم بستر، زخم‌های دیابتی و سوختگی‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند و در زمینه تولید سرم و قطره چشمی مرتبط با بیماری‌های چشمی نیز فعالیت‌هایی انجام شده است.

کارشناس پیوند مجموعه فناوری بنیاخته‌های رویان همچنین به تولید محصولات دیگری از ضمائم زایمانی اشاره کرد و گفت: محصول دیگری نیز با استفاده از پرده آمنیوتیک تولید شده که با نام تجاری «آمیک» شناخته می‌شود.