مردی که به مساحت ایران افزود

«امیرکبیر که خود اسطورۀ آزادمردی ایران است، میرزا محبعلی‌خان ناظم‌الملک مرندی یکانلو را ستایش می‌کند تا جایی که بعدها برخی او را «امیرکبیر ثانی» نام می‌برند.»

به گزارش ایسنا، اکبر ایرانی، مدیرعامل موسسه پژوهشی میراث مکتوب به مناسبت برگزاری «همایش ملّی آذربایجان، دیپلماسی و تمامیّت ارضی ایران» (بزرگداشت میرزا محبعلی‌خان ناظم‌الملک مرندی یکانلو) که در سال جاری برگزار خواهد شد، با عنوان «بزرگداشت ایران‌دوستی از خطۀ آذربایجان» نوشته است: «وقتی کتاب «ملاحظات و محاکمات» میرزا محبعلی‌خان ناظم‌الملک مرندی یکانلو تصحیح نصرالله صالحی را خواندم، با مردی عاشق ایران، شجاع و وطن‌پرست مواجه شدم که برای دفاع از تمامیت ارضی کشورش، با تسلط به دانش تاریخ و جغرافیا و با قدرت و اعتماد به نفس بالا، در کمیسیون لوایح تحدید حدود غربی ایران، در مقابل گروه حقوقی حاکمان عثمانی می‌ایستد و از رقیب نمی‌اندیشد، مذاکره می‌کند و حقانیت ایران را ثابت می‌کند، به‌طوری‌که در برخی نقاط مرزی تا ۵۰ کیلومتر به مساحت سرزمین خاک پاک ایران می‌افزاید.

امیرکبیر که خود اسطورۀ آزادمردی ایران است، او را ستایش می‌کند تا جایی که بعدها برخی او را «امیرکبیر ثانی» نام می‌برند. خطۀ آذربایجان شیرمردانی چون میرزا محبعلی‌خان ناظم‌الملک را در دامن خود پرورش داده است. وقتی کتاب حقوق ملل ترجمۀ یکانلو را با مقدمۀ استاد محمدعلی موحد منتشر کردیم، بیشتر با شخصیت او آشنا شدم.

به پیشنهاد دکتر نصرالله صالحی، پژوهشگر کوشا و عثمانی‌پژوه فاضل، و با همکاری مرکز مطالعات سیاسی وزارت امور خارجه، پیش‌همایش بزرگداشت این غیورمرد آذربایجانی با ده سخنرانی در آن مرکز برگزار شد. سپس کتاب روزنامۀ مأموریت اسلامبول به کوشش دکتر صالحی تصحیح و آمادۀ نشر گردید و زمینۀ برپایی همایش ملی بزرگداشت یکانلو با مشارکت مراکز متعدد دولتی و غیردولتی در نیمۀ دوم مهرماه فراهم شد.‌ مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب مفتخر است که پیشگام این همایش بوده است. قرار است در آغاز این همایش، از سه کتاب ناظم‌الملک رونمایی شود. احتمالأ حدود ۳۰ سخنران از سراسر کشور شرکت خواهند کرد و سیمای تبریز به حضور تاریخ‌پژوهان معاصر کشور مزیّن می‌شود و به قول کمال خجندی که در این شهر آرمیده، بار دیگر تبریز با حضور قدرشناسان خدمات ناظم‌الملک راحت جان خواهد شد.
تبریز مرا راحت جان خواهد بود
پیوسته مرا ورد زبان خواهد بود
بزرگداشت میرزا محبعلی‌خان گامی است برای پاسداشت یکی از دیپلمات‌های عهد قاجار که با استناد به منابع تاریخی، اسناد آرشیو عثمانی و مذاکرات منطقی و نفس‌گیر، بار دیگر وجب به وجب خاک ایران، تعیین و تثبیت شد و از غصب و تجزیه رهید. امروز ایران به غیورمردانی چون ناظم‌الملک مرندی یکانلو سخت نیازمند است.»

*