تلنگر مهم گیم اکسپو ۲۰۲۵ بغداد

در حالی ایران به عنوان تنها کشور دارای پاویون اختصاصی در نمایشگاه «گیم اکسپو ۲۰۲۵ بغداد» حضور داشت که همچنان صنعت بازی در کشورمان به دلیل برخوردار نبودن از حمایت‌های ساختاری کافی و همچنین نداشتن ثبات لازم در سیاست‌گذاری‌ها، با انتقال فعالیت عده‌ای از بازی‌سازان ایرانی به کشورهای همسایه مواجه است.

در مقابل این کشورها با جذب نیروهای متخصص، توانسته‌اند برای خود سهمی در بازار جهانی بازی‌های ویدیویی دست و پا کنند. نکته این است که تداوم این روند می‌تواند نگرانی‌ها برای از دست دادن یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های فرهنگی و فناورانه ایران در حوزه رسانه‌های نوین را پررنگ‌تر کند.

به گزارش ایسنا، در روزهای اخیر، شهر بغداد میزبان نخستین نمایشگاه تخصصی بازی‌های ویدیویی عراق با عنوان «گیم اکسپو ۲۰۲۵» بود؛ رویدادی که با حضور استودیوهای بازی‌سازی از کشورهای مختلف منطقه منا برگزار شد و نکته مهم حضور ایران به عنوان تنها کشور دارای پاویون با تعدادی از استودیوهای فعال خود در این نمایشگاه بود.

این حضور در حالی صورت گرفت که ایران، با وجود تجربه‌ ارزشمند در حوزه توسعه بازی‌های دیجیتال و برگزاری رویدادهای تخصصی بین‌المللی همچون TGC، در سال‌های اخیر از تداوم برگزاری منظم و اثرگذار چنین برنامه‌هایی بازمانده است. آنچه امروز بیش از پیش مورد نقد واقع می‌شود، فقدان حمایت‌های ساختاری و زیرساخت‌های پایدار برای برگزاری رویدادهایی با ابعاد منطقه‌ای و بین‌المللی است؛ شرایطی که در صورت اصلاح آن، می‌توان به تثبیت جایگاه ایران در صنعت بازی در مقیاس منطقه منا و حتی فراتر از آن، امیدوار بود.

صنعت بازی‌سازی ایران طی سال‌های گذشته، علی‌رغم قدمت نه‌ چندان طولانی خود، توانسته در سطح جهانی به توفیقات قابل‌ توجهی دست یابد. بازی‌سازان ایرانی با حضور در جشنواره‌ها و فستیوال‌های معتبر بین‌المللی، موفق به کسب جوایز ارزشمندی شده‌اند و بسیاری از آثار تولیدشده در داخل کشور تاکنون در بازارهای جهانی منتشر شده‌اند. این آثار، علاوه بر بازارهای اروپا و آمریکای شمالی، در میان مخاطبان کشورهای منطقه منا نیز با استقبال چشمگیری مواجه بوده‌اند. شمار بالای نصب، کاربران فعال و همچنین تنوع ژانری بازی‌های ایرانی، نشان از ظرفیت بالقوه و بالفعل این صنعت در کشور دارد.

مراقب باشیم از رقبا عقب نمانیم

در این میان، برگزاری رویدادهایی نظیر «اکسپو ۲۰۲۵ بغداد» از سوی کشورهایی که تاکنون سابقه‌ای جدی و شناخته‌ شده در صنعت بازی‌های ویدیویی نداشته‌اند، بیانگر عزم جدی آنها برای ورود هدفمند به این عرصه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های اقتصادی، فرهنگی و فناورانه این صنعت جهانی است. این روند، زمانی ابعاد جدی‌تری به خود می‌گیرد که تحولات چند سال اخیر در عربستان سعودی نیز مورد توجه قرار گیرد. عربستان، با تکیه بر برنامه‌ریزی‌های منسجم و سرمایه‌گذاری‌های کلان در حوزه بازی، در حال تبدیل شدن به یکی از بازیگران اصلی این صنعت در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی است؛ مسیری که چنانچه ایران نتواند متناسب با آن حرکت کند، خطر جاماندگی از رقبا، از جمله عراق، کاملاً محتمل خواهد بود.

با این حال، آنچه بیش از همه ضروری به نظر می‌رسد، بازنگری در نوع نگاه به بازی‌های ویدیویی در سطح سیاست‌گذاری کلان کشور است. بازی، دیگر صرفاً یک ابزار سرگرمی برای کودکان و نوجوانان نیست؛ بلکه رسانه‌ای تأثیرگذار با کارکردهایی فرهنگی، تربیتی، آموزشی، اجتماعی و اقتصادی است که نقشی تعیین‌کننده در سبک زندگی نسل‌های جدید ایفا می‌کند؛ موضوعی که در سال‌های اخیر بارها در کلام بزرگان کشور از جمله رهبر انقلاب نیز شنیده است و همین موضوع ضرورت توجه بیش از پیش بر رشد صنعت بازی در کشور را دو چندان می‌کند. این صنعت نه تنها می‌تواند در مسیر اشتغال‌زایی و توسعه فناوری‌های بومی نقش‌آفرینی کند، بلکه بستری برای ارتقاء هویت ملی و تقویت دیپلماسی فرهنگی ایران نیز باشد.

چنانچه قرار است ایران جایگاه شایسته خود را در این صنعت راهبردی بازیابد و تثبیت کند، باید نگاه کلان‌تری به بازی‌سازی در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی، اقتصادی و فناورانه کشور لحاظ شود. غفلت از این حوزه، به معنای از دست دادن فرصتی راهبردی در اقتصاد دیجیتال، رسانه‌های نوین و حکمرانی فرهنگی خواهد بود.

رونق کشورهای همسایه زیر سایه بازی‌سازان ایرانی

سالیان سال است که در حوزه فرهنگ، تولید محصولات مشترک استاندارد با سایر کشورها خصوصا کشورهای همسایه را در سر داریم؛ امری مهم که در مواردی آن‌طور که انتظار می‌رفت به نتیجه نرسیده‌ است. موضوع در حوزه بازی، زمانی مهم‌تر می‌شود که بدانیم گروهی از بازی‌سازان ایرانی به امید جذب حمایت بیشتر، در مسیر سفر به کشورهای همسایه قرار دارند؛ کشورهایی که اساسا فاقد زیرساخت لازم برای تولید بازی هستند و با جذب نیروهای نخبه بازی‌ساز ایرانی می‌توانند برای خود سهمی در بازارهای جهانی ایجاد کنند.

شناسنامه خارجی برای بازی‌های ایرانی

در همین نمایشگاه اکسپوی عراق، پس از سال‌ها یک بازی ایرانی (روشنا) به مخاطبان و شرکت‌های بین‌المللی معرفی شده است؛ این در حالی است که به دلیل مشکلاتی مانند فقدان حمایت‌های مالیاتی از صنعت بازی و همچنین نداشتن سهم مناسب در قانون بودجه سالانه، اکثر شرکت‌های بزرگ ترجیح می‌دهند بازی‌های خود را با نام شرکت‌های صوری خارجی روانه بازار کنند.

البته این موضوع را می‌توان در کلام مدیران بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای هم مشاهده کرد. جایی که مدیران این بنیاد از خروج نخبگان و اختصاص ندادن بودجه مناسب گله دارند، اما تجربه سالیان گذشته و ظرفیت فراوان صنعت بازی ایران نشان می‌دهد به‌جای اعتباربخشی به رویداد کشورهای فاقد صنعت بازی، کشورمان دوباره می‌تواند نقش بازیگر اصلی را در تولید محتوای صنعت بازی در منطقه با نام «ایران» ایفا کند و با توجه به ظرفیت‌های فراوان داخلی و بهره‌گیری از پتانسیل مناطق آزاد نظیر کیش و قشم و ... می‌توان به‌صورت سالیانه شاهد برگزاری بزرگ‌ترین اکسپوی صنعت بازی منطقه و حتی آسیا در داخل خاک کشورمان باشیم.

*