دولت برای کاهش آلودگی هوا چه کرده است؟

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط زیست اقدامات انجام شده از سوی دولت و این سازمان را برای کاهش آلودگی هوا تشریح کرد.

به گزارش ایسنا، احمد طاهری با اشاره به فعالیت‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست در راستای کاهش آلودگی هوا اظهار کرد: در زمینه آلودگی هوا دولت چهاردهم از روزهای نخست استقرار خود، کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا را فعال کرد. از سال گذشته تا کنون این کارگروه ۱۴ جلسه برگزار کرده و در تمام جلسات هم دو معاون رئیس‌جمهور یعنی آقای قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس‌جمهور و خانم انصاری رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست حضور داشتند و جلسه در این سطح برگزار شده است.

وی افزود: یکی از محورهایی که کارگروه به آن زیاد پرداخت و اولین مصوبه‌اش دراین‌خصوص بود، مسئله اسقاط ناوگان حمل‌ونقل فرسوده بود. در سال‌های گذشته این فرایند یکی از مواردی بود که در کشور مغفول مانده بود. در سال‌های ۹۸، ۹۹ و ۱۴۰۰ تعداد اسقاط خودروهای فرسوده بین ۱۰ تا ۱۵ هزار خودرو بود درحالی‌که در همان سال‌ها بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار وسیله نقلیه جدید به ناوگان کشور اضافه شده بود.

طاهری گفت: دولت باتوجه‌به این که اهمیت موضوع را در دو چالش اساسی کشور یعنی بحث ناترازی انرژی و آلودگی هوا درک کرد، موضوع اسقاط خودروهای فرسوده را با اولویت پیگیری می‌کرد. هر خودرو فرسوده ما چیزی حدود ۹ برابر خودروی نوشماره معادل خودش انتشار آلودگی دارد و چیزی حدود دوبرابر خودروی نوشماره معادل خودش مصرف سوخت دارد. درنتیجه اهمیت این موضوع اسقاط در این دو چالش کشور کاملاً قابل‌ملاحظه است.

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم اضافه کرد: از ابتدای تصویب و اجرای قانون هوای پاک در ابتدای سال ۱۴۰۳ تعداد کل اسقاطی که در کشور انجام شد ۲۰۰ هزار عدد بود اما در طول سال ۱۴۰۳ با پیگیری‌ها و مصوبات کارگروه ملی این تعداد به اسقاط ۳۵۰ هزار خودروی فرسوده فقط در ادامه سال ۱۴۰۳ رسید که رکورد سالانه اسقاط کشور را شکست همچنین در ادامه این روند از ابتدای ۱۴۰۳ تا امروز بیش از ۵۳۰ هزار خودروی فرسوده اسقاط شده است که حاکی از افزایش کاملاً قابل‌ ملاحظه نسبت به عملکرد اسقاط کشور در سال‌های گذشته است.

طاهری ادامه داد: این فرایند همچنان هم ادامه دارد اما با توجه به این‌که سال‌های گذشته روند اسقاط خودروهای فرسوده را خیلی کند انجام دادیم و همچنان حجم بالایی از ناوگان فرسوده در کشور وجود دارد و این کار نیازمند اهتمام جدی تمام دستگاه‌های مرتبط در دولت است و چنین ضرورتی باعث شد که امسال هفته هوای پاک با محوریت نوسازی ناوگان حمل و نقل تعریف شود.

برقی سازی ناوگان در اولویت دولت است

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم همچنین گفت که موضوع دومی که سازمان حفاظت محیط زیست و دولت چهاردهم در طول سال گذشته مورد پیگیری قرار داده‌اند، برقی‌سازی ناوگان بوده است.

وی ادامه داد: برقی‌سازی ناوگان یکی از بهترین راه‌هایی است که می‌تواند انتشار آلودگی هوا را در کلان‌شهرهای ما کاهش دهد. همین‌طور در بحث مصرف انرژی نیز به کشور کمک کند. در همین راستا تفاهم‌نامه‌ای برای جایگزینی ۲۰ هزار موتورسیکلت برقی به‌جای «موتورسیکلت بنزینی فرسوده کار» فعال در شهر تهران بین وزارت نفت، سازمان محیط‌زیست، وزارت صنعت، معدن و تجارت، استانداری تهران و همچنین بخش خصوصی منعقد شد که این ۲۰ هزار موتورسیکلت برقی به کار گرفته شود. ازآنجایی‌که این فرایند برای اولین‌بار در کشور انجام می‌شد، روال اجرایی‌اش با چالش‌هایی مواجه شد ولی به هر طریق مرحله اول آن انجام و اجرایی شده است.

طاهری با اشاره به این‌که در قانون برنامه هفتم توسعه اسقاط ۵۰۰ هزار خودروی فرسوده در سال دیده شده است تصریح کرد: قانون برنامه هفتم می‌گوید سالی ۵۰۰ هزار اسقاط انجام دهیم ولی اگرچه ما عملکردمان در سال ۱۴۰۴ نسبت به گذشته افزایش قابل‌ملاحظه‌ای داشته اما هنوز به تکلیف قانونی نرسیده‌ایم. بااین‌حال حتی اگر طبق قانون برنامه هفتم بتوانیم ۵۰۰ هزار وسیله نقلیه را اسقاط کنیم، ما تا سال ۱۴۱۰ تعداد ناوگان فرسوده‌مان به ۳۵ میلیون می‌رسد در نتیجه نیاز کشور به‌مراتب اسقاط بالاتری است نسبت به آنچه که در برنامه هفتم دیده شده است.

به گفتۀ رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیط‌ زیست دیگر اقدام دولت در راستای کاهش آلودگی هوا، نظارت در تولید خودرو بوده است.

وی گفت: مهم‌ترین قطعه‌ای که در کنترل آلایندگی ناوگان حمل‌ونقل کاربرد دارد کاتالیست خودرو است. سازمان محیط‌ زیست برای این‌که از صحت و کیفیت کاتالیستی که در ناوگان حمل‌ونقل استفاده می‌شود اطمینان پیدا کند و بتواند این را در گذر زمان رصد کند و عملکرد آن را در کنترل آلودگی مورد بررسی قرار دهد، الزام استفاده کاتالیست با شماره شناسایی واحد را برای تمام خودروسازها ابلاغ کرد و الان تمامی خودروهایی که از کاتالیست داخلی کشور استفاده می‌کنند شماره شناسایی واحد دارند که به سازمان ارائه می‌شود و قابلیت رصد دارد.

رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم ادامه داد: گام بعدی ما در این زمینه این است که شماره واحد را در گواهی معاینه فنی هم پیاده کنیم که بتوانیم جلوی فرایندهایی مثل کاتالیست اجاره‌ای را بگیریم.

طاهری اضافه کرد: یکی دیگر از موارد نظارت بر تولید خودرو، اضافه‌ کردن آزمون آلایندگی در انتهای خط تولید دو خودروساز بزرگ کشور یعنی ایران خودرو و سایپا بوده که این هم عملیاتی شده و الان تمام خودروها در انتهای تولید و قبل از این که به مرحله شماره‌گذاری برسند تست می‌شوند تا این اطمینان حاصل شود که خودروی آلاینده از خط تولید خارج نمی‌شود و اگر خودرویی هم در آزمون‌ها مردود شده به خط تولید برمی‌گردد و رفع عیب می‌شود و مجدداً فرایند سنجش را طی می‌کند.

به گفته وی توزیع سوخت نیروگاه‌های کشور نیز از دیگر مواردی بوده که سازمان محیط زیست در طول سال جاری دنبال کرده است.

رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست گفت: موضوع دیگر بحث افزایش کیفیت مازوت یا گوگردزدایی توسط شرکت‌های دانش‌بنیان بود. در این راستا ما در کنار طرح‌هایی که به صورت ملی برای کل مازوت کشور دنبال می‌کنیم فراخوانی را منتشر کردیم که از توان شرکت‌های دانش‌بنیان برای طرح‌های کوچک‌مقیاس‌تر استفاده کنیم. در فراخوانی که سازمان حفاظت محیط زیست و وزارت نفت و وزارت نیرو با همکاری دانشگاه امیرکبیر منتشر کردند یک طرح به عنوان طرح برگزیده انتخاب شد که قابلیت صنعتی‌سازی دارد. از این طرح حمایت شد و اکنون در یکی از پالایشگاه‌های کشور به قرارداد رسیده و حدود ۴۵ درصد هم پیشرفت فیزیکی داشته است.

عزم دولت برای کاهش فلرینگ جدی است

طاهری ادامه داد: اقدام بعد در خصوص کاهش فلرینگ است. در استان‌هایی مثل خوزستان بخش قابل ملاحظه‌ای از آلودگی که می‌بینیم به دلیل فلرسوزی یا همان گازهای مشعل است که به صورت پیوسته هم انتشار آلودگی را دارد و هم منابع کشور در آن مشعل‌ها از دست می‌رود.

رئیس مرکز هوا و تغییر اقلیم سازمان محیط زیست تأکید کرد: دولت نسبت به موضوع کاهش فلرینگ اهتمام بسیار جدی داشت و ما دو جلسه کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا را با محوریت استان خوزستان برگزار کردیم و یکی از موضوعاتمان درباره همین کاهش فلرینگ بود. این باعث شده که از آغاز دولت چهاردهم تا امروز میزان کاهش فلرینگ به ۱۴ میلیون متر مکعب در روز برسد که عددی قابل ملاحظه است.

وی گفت: همچنین در فرایندهایی که وزارت نفت دنبال می‌کند کنار فعالیت‌هایی که به صورت میان‌مدت و بلندمدت برای کاهش فلرسوزی در دست اقدام هست، طرح‌هایی هم برای کاهش آلایندگی در کوتاه‌مدت پیاده‌سازی شده که در کوتاه‌مدت بتوانیم آلایندگی را کاهش دهیم و بعد طرح‌هایی را تا حذف کامل فلرسوزی دنبال کنیم.

طاهری اظهار کرد: بحث آخر در راستای سیاست‌های اصلی دولت درجهت کاهش آلودگی هوا هم بحث توسعه انرژی تجدیدپذیر است. در ابتدای دولت کل ظرفیت تجدیدپذیر کشور هزار و ۲۰۰ مگاوات بود ولی امروز به ۴۰۰۰ مگاوات رسیده و قطعاً اگر این فرایند با همین شیب ادامه پیدا کند می‌توانیم در سال‌های آینده از مصرف سوخت‌های فسیلی در نیروگاه‌هایمان جلوگیری بیشتری به عمل آوریم که کاهش آلودگی را هم به همراه دارد.

رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم همچنین در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیچیدگی مسائل زیست‌محیطی تصریح کرد: باید در نظر داشته باشیم که بحث آلودگی هوا در کلان‌شهرها به خصوص تهران موضوعی نیست که طی یک سال و دو سال و ۱۰ سال به وجود آمده باشد. اگر تاریخ کشور را نگاه کنیم ما حتی در دوره قبل از انقلاب نیز موضوع آلودگی هوا را در شهر تهران به شکل کاملاً شدیدی داشته‌ایم. در نتیجه موضوعی که طی چند دهه ایجاد شده را نمی‌شود ظرف یک سال از بین برد و در هیچ‌جای دنیا هم چنین تجربه‌ای وجود ندارد.

وی افزود: این فرایند باید با مجموعه‌ای از اقدامات در طول بازه زمانی انجام شود که از شدت آلودگی هوا کم کند. در خصوص منابع انتشار هم با توجه به ماهیت کلان‌شهرها و منابع انتشاری که در مجاورتش قرار دارد نقش‌های متفاوتی برای منابع دیده می‌شود. به طور مثال در تهران عمده آلودگی هوا توسط منابع متحرک یا ناوگان حمل و نقل ایجاد می‌شود که کاملاً روند تغییرات آلودگی هوا را شکل می‌دهد به‌طوری‌که حداکثر غلظت آلودگی هوایمان مطابق بر ساعاتی است که حداکثر ترافیک را در شهر داریم اما در خصوص کلان‌شهرهایی مثل اراک به این شکل نیست و سهم منابع ساکن، افزایش ملموسی را نسبت به منابع متحرک دارد و وقتی اقدامی برای نیروگاه انجام می‌شود حتی به صورت کوتاه‌مدت می‌توانیم تأثیرش را ببینیم.

طاهری همچنین گفت: در کنار سیاست‌هایی که برای موضوع حمل‌ونقل دنبال می‌شود، لازم است که حتماً به موضوع آلاینده‌های غیر متحرک تهران هم توجه خاصی شود که بتواند در سال‌های آینده تأثیر خود را نشان دهد.

وی همچنین درباره برنامه‌های سازمان حفاظت محیط‌ زیست برای کاهش آلودگی هوا گفت: در کنار فعالیتی که در کارگروه ملی کاهش آلودگی هوا انجام می‌دهیم یکی از مهم‌ترین اقداماتی که سازمان در حوزه آلودگی هوا در دست اجرا دارد تدوین سیاهه انتشار ملی کشور است. این سیاهه انتشار که برای اولین‌بار در کشور بر اساس محدوده جغرافیایی کل کشور در حال انجام است سعی کرده نسبت به سیاهه‌های انتشار قبلی هم محدوده جغرافیایی سطح وسیع‌تری را تحت پوشش قرار دهد و هم در روش‌های محاسبه و داده‌های مورد استفاده افزایش دقت و کیفیت را داشته باشد. این به ما کمک می‌کند که تصویر واضح و حقیقی از موضوع آلودگی هوا در کشور داشته باشیم و قطعاً تصمیمات ما را قاعده‌مندتر و منطبق‌تر با واقعیت‌های آلودگی هوا خواهد کرد.

براساس گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، وی در پایان گفت: همچنین بحث متنوع‌سازی در سبد سوخت نیروگاهی و استفاده از سوخت ال. پی. جی از موارد دیگری است که سازمان حفاظت محیط‌زیست دنبال می‌کند که نتایج این‌ها همه در کارگروه ملی آلودگی هوا مطرح می‌شود و مورد جمع‌بندی قرار می‌گیرد.

*