تلفیق فناوری نانو و نساجی

فناوران یکی از شرکت‌های دانش بنیان با تولید پارچه پلی‌استر آنتی‌باکتریال حاوی نانوذرات، توانسته منسوجاتی با عملکرد ضدباکتریایی مطلوب در برابر عوامل بیماری‌زا ارائه و دامنه کاربردهای پلی‌استر را به حوزه‌های حساس‌تری مانند پوشاک، منسوجات بهداشتی و مصارف عمومی گسترش دهد.

به گزارش ایسنا به نقل از ستاد نانو، نخ و پارچه پلی‌استر به‌عنوان یکی از پرکاربردترین محصولات صنعت نساجی، سال‌هاست جایگاه تثبیت‌شده‌ای در بازار جهانی و داخلی دارد. ویژگی‌هایی مانند استحکام مکانیکی بالا، مقاومت در برابر سایش، پایداری حرارتی، سهولت شست‌وشو و خشک‌شدن سریع، باعث شده این الیاف در طیف گسترده‌ای از کاربردها، از پوشاک روزمره گرفته تا منسوجات صنعتی و خانگی، مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، توسعه نیازهای بهداشتی و افزایش حساسیت جامعه نسبت به انتقال آلودگی‌های میکروبی، ضرورت ارتقای عملکرد این پارچه‌ها را بیش از پیش نمایان کرده است.

در همین راستا، یکی از شرکت‌های دانش بنیان با بهره‌گیری از فناوری نانو، پارچه پلی‌استر آنتی‌باکتریالی را تولید کرده است که علاوه بر حفظ ویژگی‌های ذاتی پلی‌استر، از خاصیت ضدباکتریایی مؤثری نیز برخوردار است.

پلی‌استر به‌طور ذاتی الیافی مقرون‌به‌صرفه، بادوام و مقاوم محسوب می‌شود و همین ویژگی‌ها سبب شده استفاده از آن در تولید لباس‌های پرمصرف مانند لباس کار، لباس ورزشی، لباس کودکان، روکش صندلی، ملافه و سایر منسوجات خانگی و عمومی رواج داشته باشد. اما محیط‌هایی که این محصولات در آن‌ها استفاده می‌شوند، به‌ویژه فضاهای عمومی و پرتردد، مستعد انتقال باکتری‌ها و ایجاد بوی نامطبوع هستند. افزودن نانوذرات آنتی‌باکتریال به ساختار الیاف پلی‌استر، پاسخی فناورانه به این چالش محسوب می‌شود.

پارچه پلی‌استر آنتی‌باکتریال تولیدی الوند پوش مهیار تحت آزمون‌های آنتی‌باکتریال مطابق با استاندارد ملی ایران به شماره ۱۱۰۷۰ قرار گرفته است. در این آزمون‌ها، عملکرد ضدباکتریایی پارچه در برابر دو باکتری شاخص و بیماری‌زا، یعنی استافیلوکوکوس اورئوس (Staphylococcus aureus) و کلبسیلا پنومونیه (Klebsiella pneumoniae)، مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد میزان فعالیت ضدباکتریایی این پارچه در برابر باکتری استافیلوکوکوس اورئوس برابر ۲/۱۳ و در برابر باکتری کلبسیلا پنومونیه برابر ۲/۲۸ گزارش شده است. مطابق استاندارد ملی، زمانی که مقدار فعالیت آنتی‌باکتریال بین ۲ تا ۳ باشد، خاصیت ضدباکتریایی مطلوب تلقی می‌شود که معادل کاهش حداقل ۹۹ درصدی بار میکروبی است. بر این اساس، نتایج به‌دست‌آمده به‌روشنی نشان می‌دهد که پارچه پلی‌استر آنتی‌باکتریال الوند پوش مهیار توانسته الزامات استاندارد را احراز کرده و عملکرد قابل قبولی در مهار رشد باکتری‌ها ارائه دهد.

نانوذرات به‌کاررفته در ساختار الیاف، با ایجاد اختلال در فعالیت زیستی میکروارگانیسم‌ها، از رشد و تکثیر آنها جلوگیری می‌کنند. این ویژگی نه‌تنها به کاهش انتقال بیماری کمک می‌کند، بلکه از ایجاد بوی نامطبوع ناشی از فعالیت باکتری‌ها نیز جلوگیری کرده و دوام بهداشتی پارچه را در طول زمان افزایش می‌دهد. همچنین خاصیت ممانعت از رشد قارچ‌ها و میکروب‌ها، این محصول را برای استفاده در محیط‌های مرطوب یا پرتماس مناسب‌تر می‌سازد.

از منظر کاربردی، دامنه استفاده از این پارچه آنتی‌باکتریال بسیار گسترده است. تولید روکش صندلی، به‌ویژه در وسایل نقلیه عمومی یا فضاهای پرتردد، یکی از مهم‌ترین حوزه‌های مصرف این محصول به شمار می‌رود. همچنین در دوخت لباس کودکان، که حساسیت بهداشتی بالاتری دارند، استفاده از پارچه‌های آنتی‌باکتریال می‌تواند نقش مؤثری در کاهش ریسک انتقال آلودگی ایفا کند. تولید ملافه، لباس کار و انواع لوازم بهداشتی نیز از دیگر کاربردهای این پارچه محسوب می‌شود.

در مجموع، پارچه پلی‌استر آنتی‌باکتریال حاوی نانوذرات تولیدی این شرکت نمونه‌ای از حرکت صنعت نساجی کشور به‌سوی محصولات با ارزش افزوده بالاتر و عملکرد بهداشتی ارتقایافته است. ترکیب ویژگی‌های مکانیکی مطلوب پلی‌استر با قابلیت‌های ضدباکتریایی مبتنی بر فناوری نانو، می‌تواند زمینه‌ساز توسعه کاربردهای جدید و افزایش رقابت‌پذیری محصولات نساجی ایرانی در بازارهای داخلی و خارجی باشد.

*