خورشیدگرفتگی فردا در ایران قابل مشاهده نیست

سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم ایران با اشاره به خورشیدگرفتگی فردا ۲۸ بهمن‌ماه، گفت: خورشیدگرفتگی معمولاً همزمان با شکل‌گیری ماه نو رخ می‌دهد، اما در شامگاه سه‌شنبه هلال ماه جدید به هیچ عنوان رؤیت‌پذیر نخواهد بود.

کاظم کوکرم، سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم ایران در گفت‌وگو با ایسنا، درباره خورشیدگرفتگی ۲۸ بهمن، اظهار کرد: این کسوف روز سه‌شنبه، ۲۸ بهمن‌ماه رخ می‌دهد و زمان آن حوالی ظهر به وقت جهانی، حدود ساعت ۱۲ به وقت UTC است.

وی با تاکید بر اینکه این خورشیدگرفتگی در جنوبگان قابل مشاهده خواهد بود، افزود: این رخداد نجومی از آمریکا، اروپا و آسیا دیده نمی‌شود و تنها بخش‌هایی از جنوب قاره آفریقا و همچنین جنوب آمریکای جنوبی امکان مشاهده این پدیده را خواهند داشت.

کوکرم، خورشیدگرفتگی ۲۸ بهمن را از نوع گرفت حلقوی عنوان کرد و یادآور شد: عمدتاً در قاره جنوبگان یا آنتارکتیکا این کسوف به‌صورت حلقوی دیده می‌شود. خورشیدگرفتگی حلقوی زمانی رخ می‌دهد که فاصله ماه از زمین در بیشترین مقدار خود قرار دارد و ماه در اوج مداری‌اش است؛ در نتیجه اندازه ظاهری قرص ماه در آسمان کوچک‌تر از آن است که بتواند قرص خورشید را به‌طور کامل بپوشاند.

سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم ایران ادامه داد: در چنین حالتی هنگام خورشیدگرفتگی، حلقه‌ای از نور در اطراف قرص تاریک ماه دیده می‌شود و در آسمان شکلی حلقه‌مانند ایجاد می‌کند. البته ممکن است تشخیص این حلقه با چشم غیرمسلح چندان ساده نباشد.

وی تأکید کرد: این کسوف در ایران و منطقه غرب آسیا قابل مشاهده نیست و تنها در جنوبگان دیده می‌شود. ارتفاع آن نیز حدود ۵ تا ۱۰ درجه از افق خواهد بود. این پدیده هیچ‌گونه تأثیر یا مجاورتی برای ایران ایجاد نمی‌کند.

کوکرم با اشاره به همزمانی خورشیدگرفتگی با رؤیت هلال ماه نو گفت: معمولاً هر زمان کسوف رخ می‌دهد، همزمان با شکل‌گیری ماه نو (New Moon) است. بر همین اساس، در ظهر روز سه‌شنبه ماه نو اتفاق می‌افتد.

وی اضافه کرد: ممکن است این تصور ایجاد شود که در شامگاه سه‌شنبه بتوان هلال ماه جدید را مشاهده کرد، اما در واقع چنین امکانی وجود ندارد؛ زیرا هلال ماه بسیار نزدیک به قرص خورشید خواهد بود.

کوکرم توضیح داد: قرص ماه تنها با فاصله‌ای حدود یک تا دو دقیقه پس از غروب خورشید غروب می‌کند؛ بنابراین در شامگاه سه‌شنبه به هیچ عنوان امکان رؤیت هلال ماه جدید وجود نخواهد داشت.

وی یادآور شد: روز سه‌شنبه مصادف با ۲۸ شعبان است و به‌طور کلی قاعده رؤیت ماه در ماه قمری بر اساس زمان‌بندی مشخصی انجام می‌شود و این شامگاه زمان مناسبی برای مشاهده هلال نیست.

سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم ایران، درباره رؤیت هلال ماه رمضان و احتمال اختلاف میان کشورها، اظهار کرد: در عربستان سعودی قاعده استخراج تقویم به این صورت است که اگر هلال ماه پس از غروب خورشید غروب کند، روز بعد را اول ماه قمری اعلام می‌کنند و این موضوع الزاماً مبتنی بر رؤیت‌پذیری هلال نیست.

وی افزود: بر این اساس انتظار می‌رود عربستان چهارشنبه را به‌عنوان نخستین روز ماه رمضان اعلام کند؛ در حالی که اگر ملاک را رؤیت هلال ماه، همان‌گونه که در استخراج تقویم در ایران لحاظ می‌شود، در نظر بگیریم، به هیچ عنوان نمی‌توان روز چهارشنبه را اول ماه رمضان دانست.

کوکرم تأکید کرد: در شامگاه سه‌شنبه هلال ماه به هیچ عنوان رؤیت‌پذیر نیست؛ زیرا در هیچ نقطه‌ای از جهان امکان مشاهده آن وجود ندارد.

وی ادامه داد: اما در شامگاه چهارشنبه ۲۹ بهمن‌ماه، هلال ماه در سراسر ایران و نه تنها ایران بلکه در کشورهای غرب آسیا، اروپا و همچنین آمریکا با چشم غیرمسلح به‌راحتی قابل مشاهده است. حتی در استرالیا نیز این هلال در شامگاه چهارشنبه با استفاده از یک ابزار نجومی سبک قابل رؤیت خواهد بود.

سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم ایران تصریح کرد: اگر ملاک آغاز ماه قمری را رؤیت هلال بدانیم، نباید شاهد اعلام آغاز ماه در زمانی باشیم که هلال در هیچ نقطه‌ای از جهان قابل مشاهده نیست؛ در حالی که یک شب بعد، یعنی شامگاه چهارشنبه، این هلال تقریباً در سراسر جهان با چشم غیرمسلح یا حداکثر با ابزار سبک نجومی قابل رؤیت است.

وی اظهار کرد: تفاوت در اعلام آغاز ماه ناشی از تفاوت در قاعده استخراج تقویم است و از منظر مبنای رؤیت‌پذیری که در ایران مورد توجه قرار می‌گیرد، این رویه صحیح تلقی نمی‌شود.

*