اصول آماده‌سازی روانی کودکان در مواقع بحران

در اسناد متعدد بین‌المللی توصیه‌های مشخصی درباره آماده کردن کودکان برای مواجهه با جنگ، صدای انفجار و شرایط ناامن آمده است.

به گزارش ایسنا، صندوق کودکان سازمان ملل، یونیسف، در راهنمای حمایت از کودکان در مواقع بحران اشاره می‌کند که حمایت روانی ـ اجتماعی یکی از محورهای اصلی حفاظت از کودک است که می‌بایست به همراه حمایت‌های جسمی و امنیتی اجرا شود.

مرور منابع نشان می‌دهد که آماده‌سازی روانی کودکان برای شرایط جنگی بر سه اصل استوار است:

ایجاد احساس پیش‌بینی‌پذیری
حفظ آرامش بزرگسالان
باز نگه داشتن راه‌های گفت‌وگو
گوش دادن همدلانه، ارائه اطلاعات روشن و ایجاد احساس امنیت نیز از مؤثرترین مداخلات اولیه هستند. پرهیز از انتشار شایعات و مدیریت مصرف اخبار تنش‌زا بخشی از همین توصیه‌هاست.

کودکان از بیان و رفتار بزرگسالان نشانه‌های احساسی می‌گیرند؛ هنگام صحبت کردن آرام و مطمئن باشید. به کودک اطمینان بدهید که از او محافظت می‌شود و تلاش بر فراهم کردن محیطی امن است، حتی اگر نتوان پاسخ تمام پرسش‌ها را داد.

به زبان متناسب با سن او صحبت کنید و بیش از حد وارد جزئیات خشونت و خطر نشوید. برای مثال می‌توان گفت: اگر صدای بلندی شنیدیم، یک برنامه داریم و می‌دانیم کجا باید برویم. این رویکرد احساس کنترل و پیش‌بینی‌پذیری ایجاد می‌کند.

بهتر است اطلاعات تماس والدین، همراه کودک باشد و برای او کیف کوچکی شامل آب، خوراکی و وسیله آرام‌بخش آماده شود. تمرین‌های ساده و کوتاه آمادگی اگر با آرامش توأم باشند، می‌توانند اضطراب را کاهش دهند اما نباید به شکلی تهدیدآمیز اجرا شوند.

هنگام وقوع صدای انفجار، بزرگسال نخست باید آرامش ظاهری خود را حفظ کند و سپس می‌تواند آرام بگوید: این همان صدای بلندی است که درباره‌اش صحبت کرده بودیم. اکنون به محل امن می‌رویم. گرفتن دست کودک یا در آغوش گرفتن او در این لحظات اهمیت دارد.

به گزارش خبرگزاری جمهوری فدرال آلمان، در دستورالعمل‌ها تأکید شده است که پس از هر رویداد تنش‌زا، باید فرصت گفت‌وگو فراهم شود. کودک باید بتواند پرسش خود را طرح و احساساتش را بیان کند. به جای جملاتی مانند «چیزی نیست» یا «ترس ندارد» بهتر است بگوییم: «می‌دانم ممکن است ترسیده باشی. این طبیعی است که بترسی.»

همچنین توصیه می‌شود دسترسی کودک به اخبار محدود باشد و اگر پرسشی دارد، اطلاعات متناسب با سن او ارائه شود. قرار گرفتن مکرر کودکان در معرض تصاویر خشونت‌آمیز می‌تواند علائم اضطرابی و اختلال خواب ایجاد کند.

بازگشت به فعالیت‌های عادی، حفظ ساختار و نظم روزانه، زمان خواب و وعده‌های غذایی و فعالیت‌های ساده مانند نقاشی یا کتاب‌خوانی از مهم‌ترین عوامل پیشگیری از آسیب‌های روانی بلندمدت هستند.

*