جایگزینی گیاهان دارویی مقاوم به خشکی ارزش اقتصادی و دارویی دارد

رئیس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان تهران با اشاره به تشدید تنش آبی ناشی از تغییر اقلیم و بحران کم‌آبی در پایتخت، الگوی فعلی کشت چمن در فضای سبز شهری را «غیرمنطقی و لوکس» خواند و تأکید کرد که جایگزینی گیاهان دارویی مقاوم به خشکی مانند رزماری و اسطوخودوس نه تنها مصرف آب را تا ۳۰ درصد کاهش می‌دهد، بلکه ارزش اقتصادی و دارویی نیز به همراه دارد.

محسن سیلسپور در گفت‌وگو با ایسنا به پیامدهای تغییر اقلیم بر منابع آبی استان اشاره کرد و گفت: تغییر اقلیم باعث شده هم کشاورزی و هم شهرهای ما با تنش آبی مواجه شوند. آب و خاک مطلوبی که برای تولید و زندگی نیاز داریم، دیگر وجود ندارد.

وی در تبیین وضعیت بحرانی آب در استان تهران افزود: در بخش کشاورزی، حرکت از سیستم مرسوم به سمت کشاورزی حفاظتی می‌تواند حداقل ۳۰ درصد در مصرف آب صرفه‌جویی ایجاد کند، اما نکته مهمی که نباید از آن غافل شد، مدیریت فضای سبز شهری است.

چمن؛ گونه گیاهی آب خواه و سم منابع آبی

سیلسپور با انتقاد از وضعیت موجود در شهرستان‌هایی مانند ورامین تصریح کرد: شهرداری‌ها برای زیباسازی شهرها فضای سبز احداث می‌کنند، اما الگوی فعلی علی‌رغم زحمات شهرداری‌ها هنوز مبتنی بر کشت چمن است. چمن گیاهی است با نیاز آبی بسیار بالا که در شرایط بحران کم‌آبی، عملاً غیرمنطقی و لوکس محسوب می‌شود.

رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی تهران تأکید کرد: پیشنهاد قاطع ما این است که در سطح فضای سبز شهری، از گونه‌های گیاهی کم‌نیاز یا مقاوم به خشکی استفاده شود.

مزیت‌های سه‌گانه گیاهان دارویی

سیلسپور، بهترین گزینه برای جایگزینی با چمن را گیاهان دارویی معرفی کرد و گفت: گیاهان دارویی نیاز آبی کمی دارند و به شرایط سخت اقلیمی عادت کرده‌اند. مزیت اول، مصرف آب پایین آنهاست. مزیت دوم، ارزش اقتصادی بالاست. محصول این گیاهان می‌تواند جایگزین بخشی از داروهای شیمیایی شود. مزیت سوم، فرهنگ‌سازی است، شهروندان با دیدن این گیاهان با روش‌های مدیریت مصرف آب آشنا می‌شوند.

وی هشدار داد: بخش فضای سبز شهری و بخش کشاورزی، هیچ راهی جز صرفه‌جویی در مصرف آب ندارند.

سه گونه موفق معرفی‌شده توسط مرکز تحقیقات

سیلسپور، از اقدام عملی این مرکز در تغییر الگوی فضای سبز خبر داد و گفت: در مرکز تحقیقات کشاورزی پیش‌قدم شدیم و بخشی از فضای سبز مجموعه را به گیاهان دارویی اختصاص داده‌ایم. سه گونه با موفقیت کامل استقرار یافته‌ است:

۱. رزماری: رزماری اثرات دارویی بسیار خوبی دارد و به شدت متحمل کم‌آبی است. این گیاه می‌تواند گزینه‌ای عالی برای جایگزینی با چمن باشد.

۲. اسطوخودوس(اسقدوس): اسطوخودوس یک گیاه دارویی بسیار ارزشمند است. مزیت مهم آن این است که نیاز به کشت هر ساله ندارد؛ یک بار آن را می‌کارید و چندین سال در خاک باقی می‌ماند.

۳. تاغ: تاغ گرچه در دسته گیاهان دارویی نیست، اما درختچه‌ای بسیار مقاوم به خشکی است. این گیاه بسیار زیباست و نیاز ابی بسیار کمی دارد. این گیاه پس از استقرار، در زیست بوم خود، با آب باران به زندگی خود ادامه می دهد.

عبور از دیدگاه‌های سنتی

رئیس مرکز تحقیقات کشاورزی استان تهران در پایان با انتقاد از دیدگاه‌های سنتی در طراحی فضای سبز شهری گفت: ما باید از دیدگاه‌هایی که بر کاشت گیاهان پرآب‌خواه مانند چمن و برخی درختان غیربومی اصرار دارند عبور کنیم. با توجه به تغییر اقلیم و تشدید خشکسالی، چاره‌ای جز گذر تدریجی به سمت گیاهان جایگزین کم‌نیاز نداریم. هدف همه ما با توجه به کمبود آب و کمبود بارندگی، صرفه‌جویی است و هیچ راه دیگری وجود ندارد.

*