یک روانشناس: نقش تفاوت‌های فردی در سوگواری را جدی بگیرید

امیررضا خرم روز در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه سوگ برای همه افراد یکسان نیست و نباید شکل خاصی از سوگواری را معیار سوگ سالم قرار دهیم، اظهار کرد: سوگواری دارای پنج مرحله است، مرحله اول انکار، جایی که فرد در پذیرش واقعیت فقدان مشکل دارد، مرحله دوم خشم که می‌تواند سطحی و زودگذر باشد، مرحله سوم چانه زنی، زمانی که فرد هنوز باور دارد شاید متوفی برگردد، مرحله چهارم افسردگی و گوشه گیری و مرحله آخر پذیرش است که در آن فرد برخلاف مراحل قبل واقعیت فقدان را می‌پذیرد.

وی با بیان اینکه تفاوت‌های فردی باعث می‌شود بعضی افراد در برخی از مراحل سوگ بیشتر توقف کنند و برخی دیگر اصلا وارد این مراحل ‌نشوند، افزود: معمولا افسردگی برای افرادی رخ می‌دهد که وابستگی عمیق‌تری به متوفی داشته‌اند و نبود او را به منزله نبود خودشان تلقی‌ می‌کنند. همچنین در کنار تفاوت‌های فردی، باورهای مذهبی و تفاوت‌های فرهنگی می‌تواند نحوه ابراز، تجربه و معنای سوگواری را تغییر دهد؛ اما تاثیر تفاوت‌های فردی و سبک زندگی بیشتر از عوامل فرهنگی است.

این روانشناس و مشاور خانواده اظهار کرد: نگه داشتن وسایل متوفی به تفاوت‌های فردی و میزان پذیرش فرد بستگی دارد. در هفته‌ها و ماه‌های اولیه سوگ، وجود وسایل در کنار فرد می‌تواند تسکین دهنده و نوعی همدلی محسوب ‌شود، بنابراین نباید به دلیل باور اشتباه که فرد سوگوار نباید به متوفی فکر کند، وسایل او را جمع‌آوری کنیم. اما اگر فرد بیش از حد وسایل را نزد خود نگه دارد، یکی از نشانه‌هایی است که وارد مرحله افسردگی شده است.

خرم روز با اشاره به اینکه اگر دائما شرایط سوگ را عادی جلوه دهیم و به فرد فضای کافی برای سوگواری ندهیم بیشتر آسیب می‌بیند، بیان کرد: تا فردی چنین اتفاقی برایش نیافتاده باشد، درکی از موضوع نخواهد داشت؛ بنابراین، ما فقط باید به فرد سوگوار بگوییم، درسته نمیتوانم شرایط تو را درک کنم اما کنار تو هستم. همراه فرد بودن مهم‌تر از این است که حل کننده داستان باشیم، زیرا در اکثر اوقات، جز خود فرد هیچ کس نمی‌تواند مشکل را حل کند.

وی ادامه داد: در این مسیر، روانشناس با گوش دادن فعال و دیدن جنبه‌های مختلف فقط می‌تواند نقش راهنما و تسهیل کننده را داشته باشد تا فرد مشکل‌ خود را برطرف سازد و به سمت پذیرش سوگ سوق پیدا کند. رویکردهای معنا درمانی مانند کتاب انسان در جست‌وجوی معنا که اکثر اوقات به افراد سوگ دیده یا دچار مشکل پیشنهاد می‌شود، می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشند. اما یکی از پایه‌ای‌ترین راهکارها، رویکرد پذیرش و تعهد است که در نهایت فرد را به سمت پذیرش سوق می‌دهد.

*