«شاهنامه» رایگان برای مردم

به گزارش ایسنا، علی شاپوران - شاهنامه‌پژوه - در فرسته‌ای در کانال تلگرامی خود عنوان کرد که تصحیح مصطفی جیحونی را از شاهنامه به اجازه و تأکید این شاهنامه‌پژوه به اشتراک می‌گذارد و نوشت: «با اجازه و بلکه تأکید استاد مصطفی جیحونی، تصحیح ایشان از شاهنامه را به اشتراک می‌گذارم. تصحیح استاد جیحونی اگرچه نسخه‌ بدل و تعلیقات ندارد، سرشار از نکات ناب است و در دسترس قرار گرفتن آن به حال محققان شاهنامه مفید خواهد بود. از ایشان ممنونم که این فایده را عام خواستند و امیدوارم اهل پژوهش از این تصحیح بهره ببرند.»

مصطفی جیحونی، شاهنامه‌پژوه نیز درباره تصمیم به اشتراک گذاشتن کتاب در کانال «فنّ ادبیّات» به ایسنا می‌گوید: «بیش از ۲۵ سال از چاپ این تصحیح می‌گذرد و زمانی که ۲۰ و ۳۰ سال از چاپ کتاب بگذرد، همه می‌توانند از آن استفاده کنند و استفاده از کتاب عام‌تر می‌شود.»

او در پاسخ به اینکه این قاعده برای مؤلفانی است که از دنیا می‌روند، اظهار می‌کند: « این قانون‌ها مراعات نمی‌شود، چند سال پیش هم مؤسسه‌ای چهار جلد را با کیفیت پایین به صورت ‌پی‌دی‌اف منتشر کرده بود؛ نمی‌گویم این مؤسسه کار بدی کرده است، اتفاقاً کار خوبی هم می‌کند خواستم بگویم این قانون رعایت نمی‌شود.»

جیحونی خاطرنشان می‌کند: «کتاب خیلی گران است، وحشتناک است. نمی‌شود کتاب خرید. کیفیت چاپ این کتاب هم خیلی خوب بود و اگر الان چاپ شود، ممکن ۱۵ تا ۲۰ میلیون‌تومان قیمتش شود و با این قیمت چه کسی می‌تواند کتاب را بخرد؟ با این روند با تاسف شاید روزی از کتاب کاغذ خداحافظی کنیم.»

این شاهنامه‌پژوه درباره ویژگی‌های تصحیحش نیز می‌گوید: «اگر کتاب صفر را بخوانند، ویژگی‌ها توضیح داده شده است. البته کسانی درباره این کتاب نوشته‌اند.»

شاهنامه جیحونی که در سال ۱۳۸۷ به عنوان پژوهش برجسته فرهنگی - ادبی سال برگزیده شد، در ۵ دفتر به چاپ رسیده است؛ جلد نخست دربردارنده مقدمه مصحح و پیوست‌های لازم است و چهار مجلد دیگر شامل متن مصحح و ویراسته شاهنامه است. او دفتر اول را «کتاب صفر» نامیده و درباره این نام گفته است: «کوشش من در برابر عظمت فردوسی و شاهنامه هیچ است؛ برای آنکه مقدمه و یادداشت‌ها در شماه چهار دفتر متن شاهنامه حساب نیاید آن را «کتاب ِ صفر» نام گذاشتم.»

سجاد آیدنلو، شاهنامه‌شناس مطرح کشورمان نیز در یاداشتی با عنوان «خورشیدی دیگر از افق شاهنامه‌شناسین» که در کتاب ماه ادبیات و فلسفه در سال ۱۳۸۰ منتشر شده، نوشته است: «در روزگار معاصر که ویژگی بارز و برتر آن در پژوهش‌ها، کارهای ساده و سطحی و شتاب‌آمیز با به تعبیری (بازاری) است، تهمتن دیگری عاشقانه و از بن جان و دل هستی خود را در پیشگاه فردوسی و شاهنامه نثار کرده تا متن علمی_انتقادی شناسنامه ایران زمین بار دیگر به دست یکی از فردوسی‌نژادان و این بار در داخل ایران، تصحیح و آراسته شود. جایی که بزرگان ادب و تجربه‌اندوزان این راه، تصحیح شاهنامه را به دلیل حجم زیاد آن و دشواری و دیرسالی متن به صورت کار گروهی پیشنهاد می‌کنند و در عمل نیز تصحیحات معتبر و موفقی چون چاپ مسکو و دفترهای منتشر شده بنیاد شاهنامه سابق، نتیجه کوشش دسته‌جمعی محققان و صاحب‌نظران برگزیده بوده است، پژوهش علمی آثای جیحونی اهمیت دو چندان و در خور توجهی می‌یابد؛ چون ایشان به تنها تن‌خویش، کار توان‌فرسا و دقیق چندین پژوهنده آگاه به مسائل لازم برای تصحیح متنی مانند شاهنامه را عهده‌دار شده و به سر رسانده‌اند.

آخرین و جدیدترین تصحیح اصولی شاهنامه که به کوشش گران‌ارج شاهنامه‌شناس نستوه، آقای مصطفی جیحونی، عرضه شده است، حاصل ۱۲ سال کار پیوسته (روزانه بین ۱۲ تا ۱۶ ساعت) از مهر (۱۳۶۷) تا تابستان (۱۳۷۹) است.»

خود جیحونی در گفت‌وگویی عنوان کرده بود: از مهر ۱۳۶۷، در ابتدا روزی ۱۶ ساعت و با بالارفتن سن و درد مهره‌های گردن روزی ۱۰ الی ۱۲ ساعت روی این پژوهش کار کردم و تا به حال مجموعه نوشته‌هایم به بیش از ۱۰ هزار صفحه دست‌نویس رسیده که سه‌هزار صفحه متن شاهنامه است و هفت هزار صفحه تصحیح شاهنامه.»

او همچنین گفته بود: «برای آسان‌خوان کردن متن شاهنامه برای نسل جوان، تمامی کسره‌های اضافه در داخل متن گذاشته شده و برخی کلمه‌ها هم اعراب‌گذاری شد. منتهی اعراب‌گذاری کمی به روال کهن نزدیک‌تر است که با تلفظ امروزی کمی متفاوت است و ان‌شاءالله در چاپ‌های آینده، اعراب کلمه‌ها حذف شود.»

*