ترامپ می‌تواند پکن را در جنگ اقتصادی علیه ایران همراه کند؟

به گزارش ایسنا، چین به عنوان بزرگ‌ترین خریدار نفنی ایران در واکنش به تهدیدهای جدید اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا تحت عنوان عملیات طرد اقتصادی علیه کشورهای همکار با ایران پس از اعمال کارزار تحریمی جدید واشنگتن در کانون توجه قرار گرفته است. اما پکن در موضعگیری‌های رسمی در واکنش به این تحریم‌ها به‌صراحت تحریم‌های یکجانبه آمریکا را رد کرده و بر حق خود برای تجارت عادی با ایران و روسیه تاکید دارد.

لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه چین هشدار داده که «تمام اقدامات لازم» برای حفظ منافع خود را انجام خواهد داد و هر گونه فشار اقتصادی را تشدید تنش‌ها و تهدیدی برای نظم مالی جهانی دانسته است. این موضعگیری همزمان با سفر قریب‌الوقوع شی جینپینگ، رئیس‌جمهور چین به آمریکا و مذاکرات درباره تمدید آتش‌بس تجاری دو کشور، محاسبات واشنگتن را پیچیده‌تر کرده است.

سی‌ان‌ان در گزارشی تحلیلی در این باره نوشت: تحلیلگران می‌گویند گزینه‌های واشنگتن برای وادار کردن پکن محدود است. ژائو لونگ، مدیر موسسه مطالعات راهبردی و امنیت بین‌المللی شانگهای تاکید دارد که چین احتمالا تن به پیشنهادی نخواهد داد که آمریکا تعیین کند چه تجارتی با کشورهای ثالث قانونی است. او تاکید کرده که پذیرش چنین شرطی، رویه‌ای خطرناک برای اعمال تحریم‌های ثانویه علیه منافع تجاری چین ایجاد می‌کند. با این حال، آمریکا راهبرد «دیپلماسی خاموش» را در پیش گرفته و به‌جای نام بردن از چین، به دنبال فشار پشت پرده است.

با وجود اهرم فشار اقتصادی پکن، واشنگتن چه گزینه‌هایی برای همراه کردن چین پیش رو دارد؟
رسانه آمریکایی در ادامه نوشته است: چین نفت ایران را با استفاده از سامانه‌ای مبهم وارد می‌کند که به‌گونه‌ای طراحی شده که از سیستم دلار آمریکا و تحریم‌ها جدا باشد. پالایشگاه‌های کوچ به اصطلاح «قوری» چینی نفت خام تحریم‌شده ایران را خریداری و فرآوری می‌کنند و به شبکه‌ای از بنادر، موسسات مالی و نفت‌کش‌ها متکی هستند که اغلب آن‌ها نیز به‌طور مشابه از کشف بین‌المللی مصون هستند. چین سال‌هاست که این خریدها را به‌طور رسمی ثبت نکرده است- از زمانی که ایالات متحده با خروج دولت نخست ترامپ از توافق هسته‌ای دوران اوباما، تحریم‌ها را علیه ایران بازگرداند. اما به‌گفته تحلیلگران، نقاط فشار وجود دارد.

مکس میزلایش، تحلیلگر ارشد تحقیقات در اندیشکده لابی صهیونیستی بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها در واشنگتن گفت: «وقتی به ساختار مالکیت بالادستی این نهادها نگاه می‌کنید، متوجه می‌شوید که بسیاری از آن‌ها به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم در اختیار نهادهای بزرگ دولتی چین هستند که به‌شدت در سیستم دلار آمریکا ادغام شده‌اند». او افزود: «آمریکا با تحریم کردن شرکت‌های زیرشاخه آن‌ها، می‌تواند بر شرکت‌های مادر فشار بیاورد تا از آن سرمایه‌گذاری‌ها خارج شوند، در غیر این صورت در معرض این خطر قرار می‌گیرند که به‌عنوان ارائه‌دهنده پشتیبانی مستقیم یا غیرمستقیم به نهادهای تحریم‌شده محسوب شوند.»

با وجود اظهارات تند بسنت مبنی بر این که هیچ کسی نیست که با تحریم‌های آمریکا مواجه نشود، پکن در گذشته شاهد این بوده است که آمریکا با وجود تهدید به تحریم‌های گسترده، مدتی بعد عقب‌نشینی کرده است، همچنین می‌داند که واشنگتن به‌خوبی از اهرم فشار اقتصادی قابل‌توجه چین بر آمریکا آگاه است، به‌ویژه در قالب تسلط این کشور بر عرضه جهانی عناصر خاکی کمیاب که در صنایع اهمیت راهبردی دارند.

سان چنگ‌هاو، پژوهشگر ارشد مرکز امنیت و راهبرد بین‌الملل دانشگاه تسینگهوا در پکن، گفت: «اگر واشنگتن از آن آستانه (تحریم بانک‌های بزرگ چین) عبور کند، پکن مطمئنا واکنش نشان خواهد داد و فضای سیاسی برای برگزاری دیدار رهبران (بین ترامپ و شی) به‌شدت رو به وخامت خواهد رفت». او افزود: «چنین اقدامی ممکن است به‌طور خودکار دیدار آن‌ها را لغو نکند اما دیدار را از حالت تثبیت‌سازی به سمت مهار خسارت سوق خواهد داد.»

به گفته مدیر موسسه مطالعات راهبردی و امنیت بین‌المللی شانگهای با اشاره به این که پکن در مدت جنگ تحمیلی سوم علیه ایران بر تامین آزادی دریانوردی از تنگه هرمز بارها تاکید کرده و خواستار خودداری از تشدید تنش‌ها در این منطقه شده است که واردات انرژی این کشور آسیایی به آن وابسته است، گفت که «هرگونه همکاری با ایالات متحده در راستای برقراری صلح منطقه‌ای نباید به لطف کردن به ترامپ تقلیل داده شود». او افزود: «پکن مایل است به پایان‌دادن بحران کمک کند اما حاضر نیست به ابزاری برای راهبرد فشار حداکثری واشنگتن تبدیل شود.»

*