راه‌اندازی نخستین دفتر خدمات مجازی قضایی از مهرماه

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، محمد کاظمی فرد گفت: قوه قضاییه از مرحله دادرسی الکترونیک عبور کرده و با شتاب به سمت دادرسی هوشمند در حرکت است.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه با اشاره به طراحی «دستیار هوشمند قاضی» با بهره‌گیری از بانک جامع حقوقی شامل ۱۲۰ میلیون دادنامه گمنام، تأکید کرد که هوش مصنوعی نقش پیشنهاددهنده دارد و تصمیم نهایی بر عهده قاضی است.

واگذاری امور تکراری به هوش مصنوعی

کاظمی‌فرد با اشاره به زیرساخت‌های فراهم‌شده در دستگاه قضا اظهار داشت: امروز مرکز آمار تمامی خدمات الکترونیکی، اعم از سخت‌افزاری و نرم‌افزاری، چه برای شهروندان و چه برای کارکنان درون دستگاه قضا را تأمین می‌کند. در حوزه دیجیتال‌سازی خدمات به بلوغ مطلوبی رسیده‌ایم و فرآیند‌های متعددی نظیر ابلاغ الکترونیک و خدمات خودکاربری کارشناسان با موفقیت اصلاح و پیاده‌سازی شده است.

وی هدف غایی این مرکز را تحقق «دادرسی هوشمند» دانست و تصریح کرد: ما به‌تدریج در حال کاهش نقش انسان در بخش‌های تکراری هستیم و اموری که دارای الگوریتم‌های مشخصی هستند، به ماشین واگذار می‌شوند. به عنوان نمونه، ابلاغیه‌های صادره در شعب اکنون به‌صورت خودکار ارسال می‌شوند.

دستیار هوشمند قاضی؛ پیشنهاددهنده نه تصمیم‌گیرنده

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه از پروژه «دستیار هوشمند قاضی» به عنوان یکی از کلیدی‌ترین دستاورد‌های این قوه نام برد و افزود: نیاز اصلی قضات، دسترسی سریع و دقیق به بانک جامع حقوقی است. بر همین اساس، کل بانک قوانین کشور، آرای وحدت رویه، نظریات مشورتی و بیش از ۱۰ میلیون رأی گمنام‌شده را در اختیار شرکت‌های دانش‌بنیان قرار داده‌ایم؛ همچنین حدود ۱۲۰ میلیون دادنامه گمنام برای آموزش سیستم در نظر گرفته شده است.

وی با قدردانی از پژوهشگران دانشگاه قم در پیشبرد این پروژه، خاطرنشان کرد: دستیار هوشمند قاضی در بخش‌های متعددی از جمله ویرایش متن رأی، استناد صحیح به مواد قانونی، تهیه پیش‌نویس رأی بر اساس مستندات و خلاصه‌سازی پرونده به قاضی کمک می‌کند؛ اما تأکید می‌کنم که هوش مصنوعی صرفاً نقش پیشنهاددهنده دارد و مسئولیت و تصمیم نهایی همچنان بر عهده قاضی است.

ضرورت تدوین قوانین برای هوش مصنوعی

کاظمی‌فرد در ادامه به موضوع مهم و مغفول‌مانده «مسئولیت هوش مصنوعی» اشاره کرد و گفت: این حوزه یکی از خلأ‌های قانونی در کشور است که برای رفع آن نیازمند هم‌افزایی و تدوین مقررات جدید هستیم.

وی با اشاره به راه‌اندازی پایگاه ملی داده‌ها (data.eadl.ir) و انتشار داده‌های قضایی بیان کرد: ما شاید تنها نهاد حاکمیتی باشیم که داده‌های خود را که عموماً محرمانه تلقی می‌شوند، گمنام‌سازی کرده و با هدف آموزش و توسعه هوش مصنوعی بومی، در اختیار عموم و شرکت‌های فناور قرار داده‌ایم.

دفتر خدمات مجازی قضایی؛ تحولی در خدمات مردمی

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه از برنامه ویژه این مرکز برای تحول در خدمات مردمی پرده برداشت و اعلام کرد: از مهرماه امسال، نخستین دفتر خدمات مجازی قضایی با مشارکت شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی راه‌اندازی خواهد شد. در این سامانه، هوش مصنوعی جایگزین کارمند دفتر خدمات شده و تمامی نیاز‌های شهروندان را به‌صورت غیرحضوری و از داخل منازلشان برآورده می‌کند.

دعوت از نخبگان برای همکاری در عدالت هوشمند

وی در پایان با دعوت از شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در حوزه‌های هوش مصنوعی، بلاک‌چین و فناوری‌های نوین برای مشارکت در امر «تنظیم‌گری» و همچنین دعوت از نخبگان دانشگاهی برای بازدید از مرکز پایش قوه قضاییه تأکید کرد: هدف نهایی ما حرکت به سمت عدالت هوشمند است.

برخلاف تصور برخی که قوه قضاییه را نهادی سنتی می‌پندارند، فضای درونی آن بسیار پیشرفته، مبتنی بر فناوری و آماده همکاری با نخبگان کشور است.

*