تغییر برنامه درسی و ایجاد محیط‌های نوین یادگیری

ذبیح‌اله تاراسی امروز (پنجشنبه، ۱۹ شهریور) در آیین افتتاحیه زیست‌بوم جدید برنامه درسی آموزش ابتدایی در زنجان، با تأکید بر اهمیت تحول در نظام آموزشی، اظهار کرد: تغییر برنامه درسی و محتوای کتاب‌های درسی نیازمند شجاعت و همت بود و امروز پس از مدت‌ها تلاش، شاهد شکل‌گیری زیست‌بوم و افق‌های جدیدی در روش‌های یادگیری و تدریس هستیم.

وی با اشاره به اینکه پیش از این اقدامات مختلفی برای تغییر رفتار و جلب مشارکت دانش‌آموزان به صورت پراکنده در معاونت‌های مختلف انجام می‌شد، افزود: با استقرار زیست‌بوم جدید، اهدافی مانند جلب مشارکت دانش‌آموزان و اولیا در قالب یک برنامه درسی منسجم و هدفمند تجمیع شده است که از مهم‌ترین دستاوردهای این طرح به شمار می‌رود.

مدیرکل آموزش‌وپرورش استان زنجان، جلب مشارکت عملی دانش‌آموزان را لازمه پویایی مدارس دانست و تصریح کرد: دانش‌آموزان باید در عرصه‌های مختلف از جمله تدریس و برنامه‌های پرورشی، فرهنگی و ورزشی مشارکت فعال داشته باشند.

تاراسی ادامه داد: واگذاری اجرای برنامه‌ها به دانش‌آموزان، حتی با وجود برخی کاستی‌های احتمالی، زمینه‌ساز توانمندی، کسب تجربه و رشد همه‌جانبه آنان خواهد شد.

او اجرای این طرح را نیازمند تلاش مضاعف دانست و خطاب به معلمان و مدیران حاضر در طرح گفت: شما به عنوان طلایه‌داران و منتخبان اجرای این الگوی جدید، رسالت ویژه‌ای بر عهده دارید و در سال‌های آینده از شما به عنوان پایه‌گذاران این تحول یاد خواهد شد.

مدیرکل آموزش‌وپرورش استان زنجان با تأکید بر ضرورت نقد و ارزیابی اجرای طرح، افزود: معلمان و مدیران باید در کنار اجرای این الگو، نقاط ضعف و قوت آن را با نگاه دلسوزانه شناسایی کنند تا زمینه برای توسعه و گسترش طرح در سال‌های آینده فراهم شود.

تاراسی با قدردانی از آموزگاران و کادر اجرایی که مسئولیت اجرای این طرح را پذیرفته‌اند، خاطرنشان کرد: مجموعه تعلیم و تربیت استان در ادارات کل و نواحی با تمام ظرفیت پشتیبان مدارس خواهد بود و حمایت‌های لازم را تجمیع خواهیم کرد تا معلمان و مدیران با آرامش خاطر بتوانند طرح را به بهترین شکل ممکن اجرا کنند.

تغییر رویکرد آموزش ابتدایی از کتاب‌محوری به برنامه‌محوری در زنجان

در ادامه معاون آموزش ابتدایی اداره‌کل آموزش‌وپرورش استان زنجان گفت: تغییر رویکرد نظام آموزشی از کتاب‌محوری به برنامه‌محوری، زمینه‌ساز افزایش استقلال عمل و احیای مرجعیت معلمان در فرایند تعلیم و تربیت است.

فرحناز فتحی اظهار کرد: تغییر محتوای کتاب‌های درسی تنها بخش کوچکی از زیست‌بوم جدید برنامه درسی است و تا زمانی که باور عمیق به ضرورت تغییر در نظام آموزشی شکل نگیرد، تحول بنیادینی اتفاق نخواهد افتاد.

وی با اشاره به تغییر رویکرد نظام آموزشی از کتاب‌محوری به برنامه‌محوری افزود: در گذشته کتاب درسی مرجع و محور اصلی آموزش بود و معلم بیشتر نقش مجری محتوای کتاب را داشت، اما در زیست‌بوم جدید، کتاب تنها یکی از ابزارهای عملیاتی کردن اهداف دوره ابتدایی است.

معاون آموزش ابتدایی اداره‌کل آموزش‌وپرورش استان زنجان ادامه داد: در این رویکرد، معلم متناسب با شرایط، اقتضائات و نیازهای دانش‌آموزان کلاس خود، فعالیت‌های آموزشی را تعریف می‌کند و از استقلال عمل بیشتری برخوردار است.

فتحی، خروج مدرسه از حالت یک جزیره مجزا را یکی دیگر از دستاوردهای این طرح دانست و گفت: در الگوی جدید، مدرسه به کانون تربیتی پیوسته با خانواده و جامعه تبدیل می‌شود و اولیا تنها نظاره‌گر فرایند آموزشی نیستند، بلکه به عنوان شرکای تربیتی و کنشگران اصلی در این فرایند نقش‌آفرینی می‌کنند.

وی با تأکید بر ادغام فعالیت‌های پرورشی و آموزشی در کلاس درس، تصریح کرد: برنامه‌های مرتبط با نشاط، شادابی و سلامت جسم و روان که پیش از این جدا از برنامه‌های آموزشی دیده می‌شد، اکنون در محتوای کتاب‌ها و فعالیت‌های کلاسی مورد توجه قرار گرفته است.

معاون آموزش ابتدایی اداره‌کل آموزش‌وپرورش استان زنجان، تحقق اهداف زیست‌بوم جدید برنامه درسی را نیازمند سه مؤلفه دانست و بیان کرد: پذیرش تحول و نقش‌آفرینی فعال معلمان به عنوان راهبران اصلی، حمایت عملی و همه‌جانبه مسئولان و همراهی خانواده‌ها، سه ضلع اصلی اجرای موفق این طرح هستند.

فتحی افزود: این رویکرد می‌تواند آموزش را از چرخه حفظ کردن و فراموش کردن مطالب به سمت تربیت دانش‌آموزانی قانون‌مدار، مطالبه‌گر، تعاملی و خودیادگیر هدایت کند.

او با اشاره به اجرای پایلوت این طرح در پنج مدرسه استان زنجان، خاطرنشان کرد: بسیاری از اقداماتی که معلمان در گذشته به صورت پراکنده انجام می‌دادند، در زیست‌بوم جدید منسجم و هویت‌دار شده است و انتظار می‌رود مدارس مجری با برنامه‌ریزی دقیق، الگوی موفقی برای توسعه این طرح در سایر مدارس استان در سال آینده ارائه کنند.

فتحی تأکید کرد: معلمان جان‌مایه نظام تعلیم و تربیت هستند و بدون حضور اثربخش آنان، آموزش‌وپرورش پویایی و تحرک لازم را نخواهد داشت.

*