فیبر کدام مواد غذایی سیستم ایمنی را تهدید می‌کند؟

سال‌هاست «اینولین» به‌عنوان فیبری مفید برای سلامت دستگاه گوارش شناخته می‌شود اما نتایج پژوهش جدید پژوهشگران دانشکده پزشکی «ویل کرنل» نشان می‌دهد پیامدهای آن ممکن است پیچیده‌تر باشد و سیستم ایمنی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

دیوید آرتیس، پژوهشگر این پژوهش و همکارانش دریافتند رژیم غذایی سرشار از «اینولین» در موش‌ها، با تغییر باکتری‌های روده، زنجیره‌ای از واکنش‌ها را فعال کرد که بر فعالیت سیستم ایمنی در روده و ریه‌ها تاثیر گذاشت.

سیستم ایمنی به‌طور معمول از بدن در برابر عفونت‌ها و سایر عوامل تهدید کننده محافظت می‌کند. یکی از برنامه‌های دفاعی بدن که به‌عنوان «پاسخ ایمنی نوع ۲» شناخته می‌شود، برای مقابله با برخی انگل‌ها مفید است اما فعال شدن همین پاسخ می‌تواند در بروز بیماری‌هایی مانند آلرژی و آسم نیز موثر باشد.

پژوهشگران برای بررسی تاثیر «اینولین»، گروهی از موش‌ها را به مدت دو هفته با رژیم غذایی سرشار از این فیبر تغذیه کردند. گروه دیگری نیز رژیم غذایی بدون «اینولین» افزوده دریافت کرد تا واکنش سیستم ایمنی دو گروه با یکدیگر مقایسه شود.

موش‌هایی که رژیم غذایی سرشار از «اینولین» داشتند، سطوح بالاتری از نوعی سلول ایمنی به نام «ائوزینوفیل» در دستگاه گوارش و ریه‌های خود نشان دادند. این سلول‌ها می‌توانند در دفاع از بدن نقش داشته باشند اما معمولا با التهاب ناشی از آلرژی و برخی انواع آسم نیز مرتبط هستند.

پژوهشگران سپس تاثیر «اینولین» را به گروه دیگری از سلول‌های ایمنی مرتبط کردند که در تنظیم این نوع التهاب نقش دارند و دریافتند این فرایند احتمالا از باکتری‌های روده آغاز می‌شود. تریلیون‌ها باکتری در روده زندگی می‌کنند و «اینولین» می‌تواند ترکیب و فعالیت این میکروب‌ها را تغییر دهد. این تغییرات نیز بر موادی به نام اسیدهای صفراوی که در بدن گردش می‌کنند، تاثیر می‌گذارد.

اسیدهای صفراوی در کبد و از کلسترول تولید می‌شوند و نقش اصلی آنها کمک به هضم و جذب چربی‌هاست. با این حال، نتایج پژوهش‌های جدیدتر نشان داد این مواد می‌توانند مانند پیام‌رسان‌های شیمیایی عمل کنند و بر سوخت‌وساز و فعالیت سیستم ایمنی نیز تاثیر بگذارند.

در موش‌ها، تغییرات اسیدهای صفراوی موجب فعال شدن سلول‌های ایمنی مرتبط با «پاسخ نوع ۲» شد. زمانی که پژوهشگران در پیام‌رسانی مرتبط با اسیدهای صفراوی اختلال ایجاد کردند، این اثر ایمنی کاهش یافت. این یافته شواهد بیشتری درباره ارتباط میان رژیم غذایی، میکروب‌های روده، اسیدهای صفراوی و سیستم ایمنی ارائه می‌کند.

با این حال، نتایج پژوهش کاملا منفی نبود. پژوهشگران همچنین افزایش سلول‌های «تی» (T) تنظیمی را مشاهده کردند، سلول‌هایی که از واکنش بیش از حد سیستم ایمنی جلوگیری می‌کنند و در حفظ تعادل سیستم ایمنی بدن نقش دارند.

نتایج این پژوهش حاکی از خطرناک بودن مواد غذایی حاوی «اینولین» نیست زیرا آزمایش‌ها عمدتا روی موش‌ها انجام شده و میزان و نوع فیبر مورد استفاده در پژوهش ممکن است با مقداری که انسان از طریق مصرف معمول میوه‌ها و سبزیجات دریافت می‌کند، متفاوت باشد.

همچنین نتایج کنونی نشان نمی‌دهد که مصرف موز، پیاز یا سایر مواد غذایی حاوی «اینولین» موجب آسم یا آلرژی در انسان می‌شود. سیستم ایمنی، رژیم غذایی و باکتری‌های روده افراد تفاوت زیادی با یکدیگر دارند و برای مشخص شدن اینکه آیا همین تغییرات زیستی در انسان نیز رخ می‌دهد، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

یافته‌های این پژوهش ممکن است بیشتر درباره مصرف مقادیر زیاد «اینولین» به شکل غلیظ ازجمله در قالب مکمل‌ها تا مصرف معمول آن در رژیم غذایی متعادل اهمیت داشته باشد.

نتایج پژوهش نشان می‌دهد ارتباط میان غذا و سلامت پیچیده‌تر از آن است که تصور می‌شود. فیبر تنها از دستگاه گوارش عبور نمی‌کند بلکه می‌تواند با تغذیه میکروب‌های روده، مواد شیمیایی تولید شده توسط آنها را تغییر دهد و از این طریق پیام‌هایی به اندام‌های دیگر بدن ارسال کند.

سایت نوریج گزارش کرد، پژوهشگران امیدوارند شناخت بهتر این ارتباطات در آینده به ارائه توصیه‌های تغذیه‌ای شخصی‌تر و یافتن روش‌های جدید برای مقابله با بیماری‌های مرتبط با سیستم ایمنی کمک کند. در حال حاضر، «اینولین» همچنان فیبر غذایی رایج با نقش‌های گوارشی شناخته شده است و نتایج این پژوهش مشخص کرد حتی مواد مغذی آشنا نیز می‌توانند به روش‌های شگفت‌انگیزی بر بدن تاثیر بگذارند.

نتایج این پژوهش در نشریه علمی Nature منتشر شده است.

*