مدیرکل فرهنگی اوقاف: بقاع متبرکه باید به مسائل فرهنگی و اجتماعی محله پاسخ دهند

رضا معممی‌مقدم در گفت‌وگو با ایسنا، درباره اهداف سفر خود به فارس اظهار کرد: این سفر صرفاً با رویکرد اداری و نظارتی انجام نمی‌شود، بلکه هدف اصلی آن گفت‌وگوی مستقیم با مجموعه اوقاف استان، بررسی ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی و شناسایی مسائل موجود برای رسیدن به تصمیم‌های عملیاتی است.

وی افزود: در ارزیابی فعالیت‌ها باید از «گزارش فعالیت» به سمت «گزارش اثر» حرکت کنیم؛ به این معنا که مشخص شود هر برنامه چه مسئله‌ای را هدف قرار داده، چه مخاطبانی را درگیر کرده و در نهایت چه تغییری در میدان ایجاد شده است.

بررسی نقش بقاع متبرکه در مسائل اجتماعی محله

معممی‌مقدم با بیان اینکه یکی از محورهای اصلی این سفر، بررسی عملکرد فرهنگی و اجتماعی بقاع متبرکه فارس است، گفت: در این بررسی، میزان ارتباط بقاع متبرکه با جامعه پیرامونی، مشارکت نوجوانان و جوانان، نقش خانواده‌ها، فعالیت‌های اجتماعی و میزان مشارکت مردم و خیران مورد توجه قرار می‌گیرد.

مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه ادامه داد: باید مشخص شود بقاع متبرکه تا چه اندازه توانسته‌اند به پایگاه فرهنگی و اجتماعی محله تبدیل شوند و ظرفیت موجود در این اماکن چگونه برای پاسخگویی به مسائل واقعی مردم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

وی در ادامه با تأکید بر اینکه بقاع متبرکه نباید تنها به برگزاری برنامه‌های مذهبی و مناسبتی محدود شوند، اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که در ارزیابی میدانی دنبال می‌کنیم، این است که فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی این اماکن تا چه اندازه با نیازهای واقعی جامعه و به‌ویژه نوجوانان، جوانان و خانواده‌ها ارتباط دارد و چه اثری بر زندگی مردم گذاشته است.

دفاتر مشاوره وقف و شناسایی نیازهای واقعی جامعه

معممی‌مقدم یکی دیگر از محورهای بررسی در سفر به فارس را عملکرد دفاتر مشاوره وقف عنوان کرد و گفت: این دفاتر نباید صرفاً به ارائه پاسخ‌های شرعی و حقوقی درباره وقف محدود شوند، بلکه باید بتوانند میان خیر، نیاز واقعی جامعه و ایده‌های جدید وقف ارتباط ایجاد کنند.

وی افزود: در این زمینه بررسی می‌کنیم چه تعداد مراجعه به این دفاتر منجر به شکل‌گیری وقف جدید یا مشارکت خیران شده است، نیازهای جامعه چگونه شناسایی می‌شوند و تا چه اندازه موضوع وقف‌های مشارکتی و نقدی و همچنین وقف در حوزه‌هایی مانند سلامت، اشتغال، علم و فناوری، محیط زیست، خانواده و افزایش جمعیت مورد توجه قرار گرفته است.

مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه ادامه داد: یکی از موضوعات مهم این است که ظرفیت وقف به سمت مسائل اولویت‌دار جامعه هدایت شود و دفاتر مشاوره وقف بتوانند نیازهای واقعی را به زبان وقف تبدیل کنند تا زمینه برای شکل‌گیری وقف‌های جدید و متناسب با نیازهای روز فراهم شود.

ارزیابی عملکرد مراکز افق و خدمات اجتماعی

وی با اشاره به مراکز افق مستقر در بقاع متبرکه، این مراکز را یکی از ظرفیت‌های مهم اجتماعی اوقاف دانست و گفت: در این سفر بررسی می‌کنیم که مراکز افق تا چه اندازه توانسته‌اند از ظرفیت بقاع متبرکه برای حل مسائل واقعی مردم استفاده کنند.

معممی‌مقدم در ادامه افزود: کمک به نیازمندان، حمایت از خانواده‌ها، اشتغال، ازدواج و معیشت از جمله حوزه‌هایی است که در فعالیت‌های اجتماعی مورد توجه قرار می‌گیرد و در ارزیابی‌ها باید مشخص شود این فعالیت‌ها تا چه اندازه از کمک‌های موردی فراتر رفته و در صورت امکان به سمت توانمندسازی و حل پایدار مسائل حرکت کرده‌اند.

بررسی اثربخشی فعالیت مربیان سبک زندگی

مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه همچنین با اشاره به فعالیت مربیان سبک زندگی در استان‌ها گفت: صرف برگزاری جلسات آموزشی نمی‌تواند ملاک ارزیابی فعالیت مربیان باشد و باید استمرار ارتباط آموزشی و میزان اثرگذاری آن مورد توجه قرار گیرد.

وی اظهار کرد: در بررسی فعالیت مربیان سبک زندگی، تعداد مربیان فعال، استمرار ارتباط آنان با مخاطبان، میزان ارتباط با نوجوانان و خانواده‌ها و اینکه آیا یک جریان آموزشی مستمر شکل گرفته است یا خیر، مورد توجه قرار می‌گیرد.

مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه افزود: در فارس به دنبال شناسایی تجربه‌های موفق در این زمینه هستیم تا در صورت وجود الگوهای مؤثر، این تجربه‌ها بتواند در اختیار سایر استان‌ها نیز قرار گیرد.

اجرای «برش استانی» سند ملی ارتقای فرهنگ وقف

وی، درباره اجرای سند ملی ارتقای فرهنگ وقف نیز گفت: این سند زمانی ارزشمند است که از سطح ادبیات سیاست‌گذاری و سند خارج شده و در میدان به برنامه و اقدام تبدیل شود؛ بنابراین در فارس ظرفیت اجرای «برش استانی» این سند و تناسب اولویت‌های آن با ظرفیت‌های اقتصادی، اجتماعی، علمی و فرهنگی استان و نیازهای واقعی جامعه بررسی خواهد شد.

مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه ادامه داد: برای ارتقای فرهنگ وقف لازم است میان دستگاه‌ها و مجموعه‌های مختلف از جمله شورای فرهنگ عمومی، دانشگاه‌ها، حوزه‌های علمیه، آموزش و پرورش، رسانه‌ها، خیران، گروه‌های مردمی، بقاع متبرکه، مراکز افق و دفاتر مشاوره وقف ارتباط برقرار شود و هر مجموعه نقش خود را در این فرآیند به‌صورت مشخص ایفا کند.

ارزیابی عملکرد اوقاف بر اساس شواهد و خروجی واقعی

معممی‌مقدم درباره ارزیابی عملکرد فرهنگی و اجتماعی اوقاف فارس نیز گفت: ارزیابی انجام خواهد شد، اما هدف صرفاً امتیازدهی اداری نیست، بلکه شواهد، اسناد، بازدیدهای میدانی و خروجی واقعی فعالیت‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد.

وی افزود: تعداد برنامه‌ها به‌تنهایی نمی‌تواند نشان‌دهنده موفقیت یک مجموعه باشد؛ ممکن است یک فعالیت با تعداد محدودی از مخاطبان اما با استمرار و اثر آموزشی یا اجتماعی بالا، ارزش بیشتری از ده‌ها برنامه مناسبتی داشته باشد که اثر ماندگاری در جامعه ایجاد نکرده‌اند.

وی ادامه داد: در پایان این بررسی باید نقاط قوت، مسائل اولویت‌دار و ظرفیت‌هایی که امکان توسعه و اثرگذاری بیشتر دارند، مشخص شوند تا ارزیابی به یک نتیجه عملیاتی منجر شود.

خروجی سفر باید «نقشه اقدام» باشد

مدیرکل فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه درباره خروجی مورد انتظار از سفر به فارس گفت: قرار نیست نتیجه این سفر یک گزارش چند ده صفحه‌ای باشد، بلکه باید چند مسئله اولویت‌دار، اقدام مشخص، مسئول انجام کار، زمان‌بندی و شاخص ارزیابی تعیین شود.

معممی‌مقدم تصریح کرد: خروجی مورد انتظار «نقشه اقدام» است، نه «صورت‌جلسه»؛ یعنی در پایان مشخص باشد چه کاری باید انجام شود، چه کسی مسئول آن است، در چه زمانی باید به نتیجه برسد و با چه شاخصی می‌توان میزان پیشرفت و اثرگذاری آن را ارزیابی کرد.

هدف، مشاهده اثر حضور اوقاف در زندگی مردم است

وی در ادامه با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد در فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی اوقاف گفت: باید از برنامه‌محوری به مسئله‌محوری، از فعالیت‌محوری به اثرمحوری و از گزارش‌محوری به نتیجه‌محوری حرکت کنیم تا اثر حضور فرهنگی و اجتماعی اوقاف در زندگی مردم قابل مشاهده باشد.

معممی‌مقدم افزود: فارس در حوزه وقف، بقاع متبرکه، خیران، سرمایه اجتماعی، انجمن‌های دینی، گروه‌های مردمی، دفاتر مشاوره وقف و ظرفیت‌های علمی و فرهنگی از ظرفیت‌های گسترده‌ای برخوردار است و مسئله اصلی، شناسایی این ظرفیت‌ها و پیوند دادن آنها با مسائل واقعی جامعه است.

وی با بیان اینکه ستاد مرکزی باید در حل مسائل استان‌ها نقش همراه و شریک داشته باشد، گفت: این سفر فرصتی برای شنیدن مسائل، ارزیابی میدانی، تصمیم‌گیری و ایجاد تعهد مشترک برای پیگیری امور است و هدف نهایی آن باید این باشد که مردم اثر حضور فرهنگی و اجتماعی اوقاف را در زندگی خود مشاهده کنند.

بررسی میدانی ظرفیت‌های فرهنگی و اجتماعی فارس

به گزارش ایسنا، معممی‌مقدم در جریان سفر به فارس، برنامه‌هایی برای دیدار با مدیران و مسئولان استانی، معاون فرهنگی و اجتماعی و کارشناسان اوقاف و همچنین بازدید از بقاع متبرکه، مراکز افق و دفاتر مشاوره وقف دارد.

در این سفر، فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی اوقاف فارس، ظرفیت‌های بقاع متبرکه و اماکن مذهبی، عملکرد مراکز افق و دفاتر مشاوره وقف و برنامه‌های مرتبط با ترویج فرهنگ وقف به‌صورت میدانی بررسی می‌شود و ظرفیت انجمن‌های دینی، گروه‌های مردمی و خیران برای فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت.

هدف از این بررسی، شناسایی تجربه‌های موفق، مسائل اولویت‌دار و راهکارهای اجرایی برای استفاده مؤثرتر از ظرفیت‌های فرهنگی، اجتماعی و وقف در استان فارس عنوان شده است.

*