بی‌اشتهایی سالمندان را جدی بگیرید

سمانه رضایی در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه کاهش اشتها و تغییر در حس چشایی و بویایی از مشکلات شایع دوران سالمندی است، اظهار کرد: با افزایش سن، تغییراتی در ترکیب بدن، کاهش توده عضلانی و فعالیت بدنی، تغییرات هورمونی و کند شدن تخلیه معده رخ می‌دهد که می‌تواند احساس گرسنگی را کاهش دهد، اما کاهش قابل توجه اشتها یا وزن نیازمند توجه بیشتری است.

وی افزود: کاهش وزن ناخواسته در سالمندان می‌تواند علل مختلفی داشته باشد و بیماری‌های مزمن، برخی بیماری‌های بدخیم، مصرف بعضی داروها، افسردگی، مشکلات جویدن و بلع، بیماری‌های دهان و دندان و نامناسب بودن دندان‌های مصنوعی از جمله عواملی هستند که می‌توانند موجب کاهش دریافت غذایی شوند.

رضایی ادامه داد: علاوه بر عوامل پزشکی، مشکلاتی مانند کاهش توانایی تهیه غذا، محدودیت حرکتی، تنهایی، مشکلات اقتصادی و کاهش ارتباطات اجتماعی نیز می‌توانند در بی‌اشتهایی و کاهش وزن سالمندان نقش داشته باشند؛ بنابراین برای یافتن علت اصلی، ارزیابی همه‌جانبه سالمند ضروری است.

کاهش وزن ناخواسته را جدی بگیرید

این کارشناس تغذیه با تأکید بر اهمیت پایش منظم وزن سالمندان گفت: کاهش وزن ناخواسته بیش از پنج درصد وزن بدن طی ۶ تا ۱۲ ماه، موضوعی قابل توجه است و خانواده‌ها باید وزن سالمند را در فواصل منظم کنترل کنند و کاهش وزن تدریجی یا ناگهانی را با پزشک و تیم سلامت در میان بگذارند.

وی تصریح کرد: کاهش وزن پیشرونده می‌تواند با ضعف، افزایش خطر سقوط، کم‌آبی بدن، عفونت‌های مکرر، کم‌خونی، اختلال در ترمیم زخم‌ها و کاهش توان جسمی همراه باشد و در صورت وجود علائمی مانند تب، اسهال، درد، مشکلات بلع، ضعف شدید یا تغییرات قابل توجه خلقی، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

چگونه سالمندان را به غذا خوردن تشویق کنیم؟

رضایی با اشاره به راهکارهای ساده برای افزایش اشتها در سالمندان گفت: ایجاد نظم در وعده‌های غذایی، در دسترس قرار دادن غذاهای سالم و آماده مصرف و فراهم کردن محیطی آرام و دلپذیر برای صرف غذا می‌تواند به بهبود اشتها کمک کند.

وی افزود: بهتر است وعده‌های غذایی در حجم کمتر و دفعات بیشتر، متناسب با شرایط سالمند، برنامه‌ریزی شود و مواد غذایی پرانرژی و مغذی مانند لبنیات، پنیر، ماست، مغزها، کره مغزها و سایر غذاهای مغذی در رژیم غذایی سالمند قرار گیرد.

این کارشناس تغذیه ادامه داد: همراهی با سالمند هنگام صرف غذا نیز اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تنهایی می‌تواند میل به غذا خوردن را کاهش دهد. تشویق سالمندان به غذا خوردن در کنار اعضای خانواده، دوستان یا در جمع‌های اجتماعی می‌تواند علاوه بر تأمین نیازهای تغذیه‌ای، به بهبود روحیه و کیفیت زندگی آنان کمک کند.

تقویت طعم غذا بدون افزایش نمک و شکر

رضایی با اشاره به کاهش حس چشایی و بویایی در برخی سالمندان اظهار کرد: برای جذاب‌تر کردن غذا بهتر است به جای افزایش نمک و شکر، از روش‌های سالم‌تری مانند استفاده از سبزی‌های معطر، ادویه‌ها، سیر، پیاز، زنجبیل، آویشن، ریحان و رزماری استفاده شود.

وی افزود: استفاده از آب‌لیموی تازه یا مقدار مناسبی سرکه در برخی غذاها، ایجاد تنوع و استفاده از رنگ‌های مختلف در بشقاب نیز می‌تواند غذا را برای سالمند جذاب‌تر کند.

فعالیت بدنی و سلامت دهان و دندان؛ دو عامل مهم

این کارشناس تغذیه دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی خاطرنشان کرد: فعالیت بدنی متناسب با توان سالمند و حضور در فضای باز می‌تواند به افزایش انرژی و تحریک اشتها کمک کند و باید در برنامه روزانه سالمندان قرار گیرد.

رضایی همچنین بر اهمیت سلامت دهان و دندان تأکید کرد و گفت: مشکلات دندانی، درد دهان، زخم‌های ناشی از دندان مصنوعی نامناسب و دشواری در جویدن یا بلع می‌توانند یکی از دلایل مهم کاهش مصرف غذا باشند. بنابراین معاینه منظم دهان و دندان و اصلاح مشکلات موجود باید مورد توجه قرار گیرد.

وی تأکید کرد: هدف از توجه به تغذیه سالمندان تنها پیشگیری از کاهش وزن نیست، بلکه تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن، حفظ توده عضلانی، توانایی انجام فعالیت‌های روزمره و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان است و خانواده‌ها می‌توانند با شناسایی به‌موقع تغییرات اشتها و وزن و مراجعه به‌موقع به تیم سلامت، نقش مهمی در حفظ سلامت سالمندان ایفا کنند.

*