دو بحران در یک جغرافیا؛ ریشه تنش میان پاکستان و طالبان چیست؟

به گزارش ایسنا، تشدید تنش‌ها و درگیری میان پاکستان و طالبان افغانستان موضوع تازه‌ای نیست، از مدت‌ها پیش و هر از گاهی به دلایل مختلف شاهد چالش‌های جدی و حملات شدید این دو نسبت به یکدیگر بوده‌ایم.

در حال حاضر نزدیک یک ماه است که این زد و خورد میان اسلام آباد و کابل به یک مساله جدی در این منطقه منجر شده و هر کدام از طرفین یکدیگر را متهم می‌کنند. اسلام آباد معتقد است که هیات حاکمه افغانستان به گروه‌های مسلح ضد پاکستانی به ویژه تحریک طالبان پاکستان، اجازه فعالیت از خاک افغانستان را می‌دهد، این در حالی است که طالبان این اتهامات را رد می‌کند و بر حل اختلافات از طریق گفت‌وگو و دیپلماسی معتقد است اما همچنان سایه جنگ و تنش برای هر دو طرف سنگینی می‌کند.

«علی رستمی» کارشناس مسائل افغانستان در گفت‌وگو با ایسنا در تحلیل خود از تشدید تنش‌ها میان پاکستان و حکومت طالبان افغانستان اظهار کرد: از زمانی که طالبان روی کار آمد و در واقع افغانستان را تصرف کرد، گروهی از پشتون‌ها که در پاکستان و هم مرز با افغانستان هستند به این فکر افتادند که می‌توانند از این وضعیت استفاده کرده و خود را با افغانستان همراه کنند و در واقع به افغانستان بپیوندند.

وی تصریح کرد:‌ این مساله علاوه بر فراهم آوردن اختلافات میان اسلام آباد و کابل، موجبات یک نارضایتی دائمی در پاکستان را فراهم کرد، لذا به نظر می‌رسد با وجود گذشت زمان و موقعیتی که طالبان در افغانستان به دست آورده و ظاهرا به مرحله‌ای از ثبات رسیده، آن گروهی که در پاکستان هستند به خود اجازه می‌دهند تا در این منطقه دست به عملیات‌های مختلف زده، یا در صدد جدا کردن آن بخش به عنوان طالبان هستند تا به افغانستان ملحق شوند.

این کارشناس مسائل افغانستان همچنین بیان کرد:‌ بنابراین با توجه به شرایطی که درون پاکستان به وجود آمده، گروه دیگری از مخالفان از این فرصت استفاده کردند تا بتوانند دولت پاکستان را تضعیف کنند، لذا منطقی است که پاکستان می‌داند از کجا ضربه می‌خورد، و در مقاطع مختلف به مناطق مرزی افغانستان و مرز میان دو کشور حمله می‌کند تا از ورود طالبان و یا کمک آنها به پشتون‌های پاکستان جلوگیری کند.

رستمی خاطرنشان کرد:‌ تا زمانی که این موقعیت وجود دارد آن دسته از طالبان که در پاکستان حضور دارند سعی می‌کنند به نفع افغانستان اقداماتی را انجام دهند، در هر صورت جنگ میان افغانستان و پاکستان گاه گاهی اتفاق خواهد افتاد و تا زمان طولانی ادامه می‌یابد، چون پاکستان از حریم خودش دفاع می‌کند و پشتون‌ها در پاکستان هم سعی‌می‌کنند از این جریان سوء استفاده کنند.

وی در پاسخ به این سوال که طرفداران عمران خان در پاکستان اعتراضات جدی را در شهرهای مختلف از جمله خیرپختونخوا ایجاد کرده‌اند، گفت: این مساله نیز برای پاکستان چالش جدی را در کنار سایر تحولات ایجاد می‌کند. هر چند این دو مساله از یکدیگر جدا هستند. عمران خان زمانی در حاکمیت حضور داشت اکنون از طرف دولت فعلی زندانی شده است، طرفداران او سعی دارند مساله را به سمتی ببرند تا در پاکستان ضمن آزاد کردن عمران خان، حزب او از آزادی بیش‌تری برخوردار شود، از طرف دیگر آن‌هایی که در افغانستان هستند در تلاش برای سوء استفاده از اختلافات درون پاکستان هستند تا طالبان را در این بخش پاکستان تقویت کنند، اما به طور کلی این دو موضوع اهدف کاملا متفاوتی دارند.

این کارشناس مسائل افغانستان همچنین در پاسخ به این سوال که اختلافات کابل و اسلام‌آباد علت بی‌نتیجه ماندن گفت‌وگوها در نشست اخیر کشورهای همسایه افغانستان که خواستار حکومت ائتلافی هستند، اعلام شده است، آیا با این وجود امکان رسیدن به تفاهم پایدار میان این دو کشور وجود دارد؟ اظهار کرد: یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات پاکستان این بود که حکومت سابق افغانستان را تحت فشار قرار داد، طالبان را سر کار آورد و فکر می‌کرد طالبان می‌تواند حیات خلوت برای آن‌ها در زمان منازعه میان هند و پاکستان ایجاد کند، در حالی که عکس این قضیه اتفاق افتاد و اکنون پاکستان در موقعیتی قرار گرفته که می‌بیند پشتون‌ها در پاکستان می‌خواهند موقعیتی مشابه افغانستان را پیدا کند.

وی با تاکید بر این‌که پاکستان و افغانستان هیچ وقت به توافق با هم نخواهند رسید، گفت:‌ در همین چند روز اخیر حتی طالبان فعالیت رادیو بی بی سی به زبان افغانستانی را ممنوع کرد، این مساله تضادهای درونی افغانستان را نشان می‌دهد، زیرا زمانی که طالبان قدرت را در افغانستان به دست گرفت، قرار بود از تمام نیروها استفاده کند؛ اما در عمل این اجازه را در طی زمان نداد و این قضیه تا به امروز ادامه پیدا کرده است.

*