سل؛ بیماری عفونی قابل پیشگیری و درمان با تشخیص به‌موقع

دکتری تخصصی باکتری‌شناسی و عضو هیأت علمی دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اهمیت شناخت بیماری سل و راه‌های انتقال آن، تشخیص به‌موقع و تکمیل دوره درمان را از عوامل مؤثر در کنترل و پیشگیری از عوارض این بیماری دانست.

مریم متوسل با بیان اینکه سل یک بیماری عفونی ناشی از باکتری مقاوم «مایکوباکتریوم توبرکلوزیس» است، اظهار کرد: این بیماری عمدتاً دستگاه تنفسی، به‌ویژه ریه‌ها را درگیر می‌کند، اما در صورت انتشار باکتری از طریق خون، امکان ابتلای سایر اندام‌ها از جمله سیستم عصبی مرکزی، کلیه و مجاری ادراری، مفاصل، استخوان‌ها و رحم نیز وجود دارد.

وی با اشاره به علائم بیماری سل افزود: سرفه‌های طولانی‌مدت، بی‌اشتهایی، تب، تعریق، کاهش وزن و اختلال رشد، به‌ویژه در کودکان، از نشانه‌های مهم این بیماری به شمار می‌روند. همچنین سرفه‌های مداوم، عدم پاسخ مناسب به درمان آنتی‌بیوتیکی پس از دو تا سه هفته و خلط خونی، از علائمی هستند که ضرورت بررسی احتمال ابتلا به سل را مطرح می‌کنند.

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با تأکید بر اهمیت تشخیص بیماری ادامه داد: تشخیص سل با استفاده از بررسی‌های بالینی، آزمایش‌های تخصصی و میکروب‌شناسی و تصویربرداری از قفسه سینه انجام می‌شود. تست پوستی توبِرکولین نیز می‌تواند در ارزیابی ابتلا به عفونت سل کمک‌کننده باشد، اما تفسیر نتایج آن باید با توجه به شرایط فرد و سایر یافته‌های تشخیصی صورت گیرد.

ضرورت رعایت اصول پیشگیری از ابتلا به سل

متوسل با اشاره به اهمیت پیشگیری از بیماری سل بیان کرد: رعایت اصول حفاظت فردی هنگام مواجهه با بیماران مبتلا، از جمله استفاده از تجهیزات حفاظت تنفسی مناسب و رعایت دستورالعمل‌های کنترل عفونت، نقش مؤثری در کاهش خطر انتقال بیماری دارد.

وی با بیان اینکه سل می‌تواند از حیوان به انسان نیز منتقل شود، افزود: سل گاوی یکی از انواع سل با منشأ حیوانی است و مصرف شیر و لبنیات غیرپاستوریزه و تماس با دام‌های آلوده می‌تواند زمینه انتقال عفونت را فراهم کند؛ از این رو، استفاده از محصولات لبنی پاستوریزه و رعایت اصول بهداشتی در ارتباط با دام‌ها، به‌ویژه برای کودکان، اهمیت دارد.

تکمیل دوره درمان، عامل مهم پیشگیری از مقاومت دارویی

این دکتری تخصصی باکتری‌شناسی با اشاره به روند درمان بیماری سل گفت: درمان این بیماری معمولاً با استفاده از ترکیبی از چندبه داروی ضدسل و در یک دوره چندماهه انجام می‌شود و بسته به شرایط بیمار، نوع سل و نتایج بررسی‌های تخصصی، مدت و ترکیب درمان متفاوت خواهد بود.

وی ادامه داد: در بسیاری از موارد سل ریوی حساس به دارو، درمان شامل یک مرحله اولیه با چهار داروی ایزونیازید، ریفامپین، پیرازینامید و اتامبوتول و سپس مرحله ادامه درمان با داروهای مشخص‌شده توسط پزشک است.

متوسل تأکید کرد: قطع خودسرانه داروها یا ناقص ماندن دوره درمان می‌تواند موجب شکست درمان، عود بیماری و ایجاد مقاومت دارویی شود؛ بنابراین بیماران باید داروهای خود را مطابق تجویز پزشک و تا پایان دوره تعیین‌شده مصرف کنند.

وی با اشاره به اهمیت پیگیری درمان افزود: مراجعه منظم به پزشک، بررسی روند بهبود، ارزیابی عوارض احتمالی داروها و انجام آزمایش‌های مورد نیاز، در موفقیت درمان و اطمینان از کنترل بیماری نقش اساسی دارد.

به گزارش ایسنا، به نقل از روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در روز شنبه ۲۳ آبان، عضو هیأت علمی دانشکده پیراپزشکی شیراز در پایان بیان کرد: اگرچه احتمال عود بیماری در افرادی که دوره درمان را به‌طور کامل و صحیح دریافت کرده‌اند کمتر است، اما توجه به علائم احتمالی بیماری و پیگیری وضعیت سلامت در سال‌های پس از درمان اهمیت دارد و در صورت بروز علائم مشکوک، مراجعه به پزشک ضروری است.

*