تغییر موازنه قدرت علمی

برای نخستین بار، چین و تایوان تعداد بیشتری دانشگاه نسبت به ایالات متحده در جمع ۵۰۰ دانشگاه برتر رده‌بندی شانگهای (معتبرترین رتبه‌بندی بین‌المللی دانشگاهی جهان که در مجموع ۱۰۰۰ مؤسسه آموزشی را ارزیابی می‌کند) قرار داده‌اند.

به گزارش ایسنا، به نقل از ال پائیس، دومینگو دوکامپو، ریاضی‌دان و رئیس سابق دانشگاه ویگو که از آگاه‌ترین افراد به سازوکار رده‌بندی شانگهای است، می‌گوید: «اصل ارشمیدس اینجا هم صادق است: چین به‌وضوح در حال رشد است، بنابراین به‌تدریج دانشگاه‌های اروپایی و آمریکای شمالی کمتری در این رتبه‌بندی خواهیم دید.» او اضافه می‌کند که این غول آسیایی سال‌هاست به شکل مستمر در حال صعود است، زیرا در بخش آموزش عالی، سرمایه‌گذاری و نگاه جدی داشته است.

امتیازات در رده‌بندی شانگهای بر اساس معیارهایی مانند تعداد اساتید و فارغ‌التحصیلانی که برنده جایزه نوبل یا مدال فیلدز شده‌اند، تعداد پژوهشگران پراستناد، و تعداد مقالات منتشرشده در نشریات معتبر Science و Nature طی پنج سال گذشته محاسبه می‌شود. شاخص استناد به‌شدت نوسان‌پذیر است؛ به این معنا که دانشگاه‌ها می‌توانند به‌راحتی در رتبه‌بندی بالا یا پایین بروند.

دانشگاه‌های آسیایی بسیار بزرگ هستند، که این امر به آنها اجازه می‌دهد خروجی علمی بالاتر و تعداد قابل‌توجهی پژوهشگر پراستناد در مجلات معتبر داشته باشند. تنها محدودیت چین، طبق گفته دوکامپو، تعداد نسبتا کم برندگان نوبل در جامعه دانشگاهی آن است؛ زیرا این کشور به‌تازگی وارد عرصه تحقیقات علمی گسترده شده است.

در حالی که چین در حال سرمایه‌گذاری در آموزش است، دانشگاه‌های آمریکا (که همیشه جزو برترین‌ها و دارای حضور پرشمار در جمع ۵۰۰ دانشگاه برتر بوده‌اند) به دلیل فشارهای ایدئولوژیک دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور این کشور، با چالش روبه‌رو شده‌اند.

در ماه می، دولت او دانشگاه هاروارد را از پذیرش دانشجویان خارجی منع کرد؛ اقدامی که حدود ۶۸۰۰ دانشجو را تحت تأثیر قرار می‌دهد. چندین دانشگاه نیز با خطر قطع بودجه مواجه شده‌اند.

در ۷ مارس، دانشگاه کلمبیا با خطر از دست دادن ۴۰۰ میلیون دلار بودجه مواجه شد. پس از آن، دانشگاه پنسیلوانیا (۱۵۰ میلیون دلار)، هاروارد (۹ میلیارد دلار)، پرینستون (۲۱۰ میلیون دلار) و دانشگاه براون (۵۱۰ میلیون دلار) در این فهرست قرار گرفتند. بودجه دانشگاه‌های کرنل و نورث‌وسترن نیز به دلیل اعتراضات علیه جنگ غزه مسدود شد و دولت این اقدامات را بخشی از «مبارزه با یهودستیزی» خواند.

اگر این روند ادامه پیدا کند و بودجه‌های پژوهشی تحت تأثیر قرار بگیرد، آمریکا ممکن است رهبری فعلی خود در رده‌بندی شانگهای را از دست بدهد. به طور سنتی، هاروارد، استنفورد و MIT در صدر بوده‌اند. پس از آن‌ها دانشگاه‌های کمبریج و آکسفورد قرار دارند که این کشور سومین جایگاه از نظر تعداد دانشگاه‌های برتر را دارد. در میان ۲۰ دانشگاه نخست، ۱۵ دانشگاه آمریکایی، ۳ دانشگاه بریتانیایی، یک دانشگاه فرانسوی و یک دانشگاه آسیایی (دانشگاه تسینگ‌هوا که از رتبه ۲۲ به ۱۸ رسیده) حضور دارند.

*